కేదారగౌరీ వ్రతం దీపావళి అమావాస్య నాడు ఆచరిస్తారు. 2026 లో కొన్ని పంచాంగాల ప్రకారం 8 నవంబర్ నాడు, మరికొన్నింటి ప్రకారం 9 నవంబర్ నాడు ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి. మీ కుటుంబం అనుసరించే పంచాంగం లేదా వ్రతపుస్తకం ఆధారంగా తేదీని నిర్ణయించుకోవాలి.
దీపావళి వారంలో మీ ఇంట్లో ఒక పక్క దీపాలు, పిండి వంటల హడావుడి ఉంటే, మరో పక్క అమ్మ, అత్తగారు పసుపు రాసిన దారాలు పేనుతూ కనిపిస్తారు. ఆ దారానికి ముడులు వేస్తూ వ్రతపుస్తకం తిరగేస్తూ ఉంటారు. అదే కేదారగౌరీ వ్రతం, తెలంగాణలో చాలామంది కేదార నోము అని పిలిచే స్త్రీల వ్రతం. 2026 లో ఈ వ్రతం ఏ రోజు చేయాలి, తోరం ఎలా చేయాలి, ఇంట్లో వ్రతం ఏ క్రమంలో జరుగుతుంది అనేవి ఈ పోస్టులో వరుసగా చూద్దాం.
ఐదు రోజుల పండుగ పూర్తి పటం కోసం చదవండి: దీపావళి 2026 సంపూర్ణ మార్గదర్శిని.
కేదారగౌరీ వ్రతం 2026 లో ఏ తేదీన చేయాలి
- తేదీలు: 8 నవంబర్ మరియు 9 నవంబర్ 2026 (రెండు రోజులూ అమావాస్య తిథి ఉంది).
- నిర్ణయం: మీ కుటుంబం అనుసరించే పంచాంగం ప్రకారం తేదీని ఖరారు చేసుకోండి.
- ప్రధాన దైవం: అర్ధనారీశ్వర రూపం (శివపార్వతులు).
- వ్రతకాలం: 21 రోజుల వ్రతం చేసేవారికి అక్టోబర్ 19 నే మొదలైంది, ఇది ముగింపు రోజు పూజ.
2026 లో కేదారగౌరీ వ్రతానికి పంచాంగాల మధ్య ఒక రోజు భేదం ఉంది. దృక్ పంచాంగం, telugupanchangam.co.in 8 నవంబర్ అని చూపుతుంటే, HinduPad 9 నవంబర్ అని చూపుతోంది. అమావాస్య తిథి 8 నవంబర్ ఉదయం 11:27 నుండి 9 నవంబర్ మధ్యాహ్నం 12:31 వరకు ఉండటమే దీనికి నేపథ్యం. ఏది సరైనదో మేము తీర్పు చెప్పడం లేదు. మీ కుటుంబం ఏళ్లుగా అనుసరించే పంచాంగం లేదా వ్రతపుస్తకం ఏ రోజు చెబితే అదే మీ తేదీ. సందేహం ఉంటే ఇంటి పెద్దలను లేదా స్థానిక ఆలయ పూజారిని అడగండి.
8వ తేదీ ఎంచుకున్నవారికి అదే సాయంత్రం లక్ష్మీపూజ కూడా ఉంటుంది. ఒకే రోజు రెండు ముఖ్యమైన పూజలు ఉంటే మధ్యాహ్నం వ్రతం పూర్తి చేసుకుని, కొంచెం విశ్రాంతి తీసుకుని సాయంత్రం లక్ష్మీపూజకు సిద్ధం కావడం చాలా ఇళ్లలో కనిపించే పద్ధతి. పనులను కుటుంబ సభ్యుల మధ్య పంచుకోండి. ఇతర ఊళ్ల సమయాలు సిరీస్ ప్రధాన గైడ్‌లో ఉన్నాయి.
కేదారగౌరీ వ్రతం అంటే ఏమిటి, ఈ పేరు ఎలా వచ్చింది
కేదారగౌరీ వ్రతం శివపార్వతులను కలిపి పూజించే స్త్రీల వ్రతం. “కేదార” అనే పేరు హిమాలయాల్లోని కేదారనాథ క్షేత్రంలో కొలువైన శివుని రూపమైన కేదారేశ్వరుని సూచిస్తుంది. “గౌరి” అంటే పార్వతీదేవి. ఈ వ్రతాన్ని కేదారేశ్వర వ్రతం అని కూడా పిలుస్తారు.
తెలుగు ఇళ్లలో “వ్రతం”, “నోము” అనే రెండు మాటలూ వాడతారు. నోము అనే మాట ఎక్కువగా తరతరాలుగా కుటుంబంలో కొనసాగే స్త్రీల వ్రతాలకు వాడతారు. ఈ వ్రతం తెలుగు జీవితంలో ఎంత పాతదో చూపించే ఒక అధికారిక ఆధారం కూడా ఉంది. 1961 జనగణన సందర్భంగా వరంగల్ ప్రాంత ఆచారాలను నమోదు చేసిన ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో కేదార వ్రతం, గౌరమ్మ పూజ ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.
అర్ధనారీశ్వర తత్వాన్ని తెలిపే వ్రతకథ ఏం చెబుతుంది
కేదారగౌరీ వ్రతకథ సారం ఒక్కటే. పార్వతీదేవి ఈ వ్రతం ఆచరించి శివుని దేహంలో సగభాగం పొందింది, అలా అర్ధనారీశ్వర రూపం ఏర్పడింది. వేర్వేరు వ్రతపుస్తకాల్లో ఈ కథ మూడు ప్రధాన రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
- భృంగి మహర్షి కథ: భృంగి మహర్షి కేవలం శివుడికి మాత్రమే ప్రదక్షిణ చేస్తాడు. దీంతో బాధపడిన పార్వతీ దేవి, శివుడిని ప్రార్థించి కేదారేశ్వర వ్రతం ఆచరించి, ఆయన దేహంలో సగభాగం పొందుతుంది.
- గౌతమ మహర్షి: పార్వతీ దేవి ఈ వ్రతం గురించి గౌతమ మహర్షి ద్వారా తెలుసుకున్నట్లు ఒక కథనంలో ఉంటుంది.
- పుణ్యవతి – భాగ్యవతి: రాజు కూతుళ్లు అయిన పుణ్యవతి, భాగ్యవతి ఈ వ్రతం ఆచరించి అష్టైశ్వర్యాలు పొందారని మరో కథ ప్రచారంలో ఉంది.
మీ ఇంట్లో ఏ వ్రతపుస్తకం వాడతారో అందులోని కథే చదవడం సంప్రదాయం. ఒక కథ సరైనది, మరొకటి తప్పు అనే ప్రశ్న ఇక్కడ రాదు, ఇవన్నీ ఒకే భావానికి వేర్వేరు రూపాలు.
అర్ధనారీశ్వర రూపం భార్యాభర్తల మధ్య ఐక్యతను, స్త్రీ పురుషులకు సమాన స్థానాన్ని సూచిస్తుందని చాలామంది భావిస్తారు. భృంగి కథలో పార్వతి బాధ కూడా అదే, తనను పక్కనపెట్టి కేవలం శివుడినే పూజించడం. ఆ బాధకు సమాధానంగా పుట్టిన రూపమే అర్ధనారీశ్వరుడు. ఈ భావనను గుర్తుంచుకుంటూ ఇంట్లో భర్త, పిల్లలు కూడా వ్రతంలో పాల్గొంటే ఈ వ్రతానికి మరింత అర్థం వస్తుంది.
📖 ధన్‌తేరస్ 2025 ఈరోజు అక్టోబర్ 18నే శుభ ముహూర్తం!
వ్రతకథ రూపాలు మారినా సారం ఒక్కటే, శివుడిలో సగం పార్వతి.
తోరం ఎలా తయారు చేసుకోవాలి, ఎన్ని ముడులు వేయాలి
కేదారగౌరీ వ్రతంలో అతి ముఖ్యమైన వస్తువు తోరం, అంటే పసుపు రాసిన దారంతో చేసి ముడులు వేసిన పవిత్ర రక్ష. చాలా కుటుంబాల్లో ఇరవై ఒక్క పోగుల దారానికి ఇరవై ఒక్క ముడులు వేస్తారు.
- ఒక పసుపు రాసిన దారాన్ని తీసుకుని పూజా స్థలంలో ఉంచండి.
- మీరు చదివే వ్రతపుస్తకం లేదా మీ కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం తోరానికి ముడులు వేయాలి.
- చాలా సంప్రదాయాల్లో 21 పోగుల దారానికి 21 ముడులు వేస్తారు.
- పూజ పూర్తయిన తర్వాత ఈ తోరాన్ని చేతికి కట్టుకోవాలి, ఏ చేతికి అనేది మీ కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం.
దారం కోసం తెల్లని నూలు దారం తీసుకుని, ఒక గిన్నెలో పసుపు, కొన్ని చుక్కల నీళ్లు కలిపి ఆ ముద్దలో దారాన్ని ముంచి ఆరబెట్టండి. ఇరవై ఒక్క పోగులు కలిపి మణికట్టుకు రెండు చుట్లు తిరిగేంత పొడవు, సుమారు ఒక అడుగు ఉంటే సరిపోతుంది. ప్రతి ముడికి కుంకుమ అద్దుతారు. ఒక్కో ముడి వేసేటప్పుడు ఒక్కసారి దేవుని నామం స్మరించుకునే అలవాటు కొన్ని ఇళ్లలో ఉంది, అలా చేస్తే తోరం తయారీయే ఒక చిన్న ధ్యానంగా మారుతుంది.
ముడుల సంఖ్య, తోరాన్ని కుడి చేతికా ఎడమ చేతికా కట్టాలి, కొన్ని ఇళ్లలో మెడలో వేసుకుంటారు, ఇవన్నీ కుటుంబాల మధ్య మారుతాయి. మీ వ్రతపుస్తకం లేదా ఇంటి పెద్దలు చెప్పిందే మీకు ప్రమాణం. వ్రతం మధ్యలో దారం తెగినా, ముడి సరిగ్గా పడకపోయినా కంగారు పడకండి, ప్రశాంతంగా మళ్లీ వేసుకోవచ్చు.
ఇరవై ఒక్క రోజుల వ్రతం ఆచరించేవారు దీపావళికి ముందే, 2026 లో అక్టోబర్ 19 నుంచి, ప్రారంభిస్తారు. ప్రతిరోజు ఒక ముడి వేసుకుంటూ వెళ్లి, అమావాస్య నాటికి ఇరవై ఒక్క ముడుల తోరంతో వ్రతం పూర్తి చేస్తారు. ఒక్క రోజు వ్రతం చేసేవారు అమావాస్య నాడే దారం సిద్ధం చేసి అన్ని ముడులూ వేస్తారు.
ఇంట్లో కేదారగౌరీ వ్రతం ఏ క్రమంలో చేయాలి
ఇంట్లో కేదారగౌరీ వ్రతం సాధారణంగా ఐదు ఘట్టాల్లో జరుగుతుంది. మంటపం ఏర్పాటు, గణపతి పూజ, తోర పూజ, వ్రతకథ, తోర ధారణ. పసుపుతో గౌరమ్మను చేసి కలశం మీద ఉంచడంతో పూజ మొదలవుతుంది.
| పూజా ఘట్టం | విధానం |
|---|---|
| మంటప ఏర్పాటు | బియ్యం పోసి, కలశం పెట్టి దానిపై పసుపు గౌరమ్మను ఉంచాలి. |
| గణపతి పూజ | నిర్విఘ్నంగా వ్రతం జరగాలని ముందుగా వినాయక పూజ చేయాలి. |
| తోర పూజ | ముడులు వేసిన తోరాన్ని కలశం వద్ద ఉంచి కుంకుమ, పూలతో పూజించాలి. |
| వ్రత కథా పఠనం | కేదారేశ్వర వ్రత కథను చదవాలి లేదా వినాలి. |
| తోర ధారణ | నైవేద్యం సమర్పించిన తర్వాత తోరాన్ని చేతికి కట్టుకోవాలి. |
మంటపం కోసం పీట మీద ఒక పళ్లెం నిండా బియ్యం పోసి, దాని మధ్యలో నీళ్ల చెంబు పెట్టండి. చెంబుపై మామిడాకులు, వాటిపై పసుపు ముద్దతో చేసిన గౌరమ్మను ఉంచండి. పసుపు గౌరమ్మ చేయడానికి మూడు నాలుగు చెంచాల పసుపులో కొంచెం నీళ్లు కలిపి గట్టి ముద్ద చేసి, చిన్న శంఖం ఆకారంలో ఒత్తి, కుంకుమ బొట్టు పెడితే చాలు. శివలింగం లేదా శివపార్వతుల పటం ఉంటే పక్కనే ఉంచండి.
కథ చదివే సమయంలో ఇంట్లో ఇద్దరు ముగ్గురు స్త్రీలు ఉంటే ఒకరు కథ చదువుతుండగా మిగిలినవారు చేతిలో అక్షింతలు పట్టుకుని వింటారు. కథ పూర్తయ్యాక ఆ అక్షింతలను తలపై వేసుకుని ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు. పొరుగింటి వారితో కలిసి వ్రతం చేసే అలవాటు కొన్ని కాలనీల్లో ఉంది.
నైవేద్యంలో చలిమిడి, వడపప్పు, పానకంతో పాటు అరటిపండ్లు, కొబ్బరి సమర్పిస్తారు. వీటి తయారీ విధానం 9వ భాగంలో ఉంది. చలిమిడి కోసం బియ్యం, వడపప్పు కోసం పెసరపప్పు ముందు రోజు రాత్రే నానబెట్టుకోవడం మంచిది.
ఉపవాసం పూర్తిగా ఉండాలా, ఒక పూట భోజనం చేయాలా అనేది కుటుంబ ఆచారాన్ని బట్టి మారుతుంది. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, మందులు వాడేవారు, గర్భిణులు తమ శక్తికి తగ్గట్టు నియమాలు మార్చుకోవడంలో తప్పు లేదు. భక్తి అంటే శరీరాన్ని బాధించుకోవడం కాదని పెద్దలే చెబుతారు.
వ్రతం పూర్తయ్యాక ఏం చేస్తారు
వ్రతం పూర్తయ్యాక ముత్తైదువులకు తాంబూలం ఇవ్వడం చాలా ఇళ్లలో కనిపించే ఆచారం. పసుపు, కుంకుమ, తమలపాకులు, వక్కలు, పండ్లు, జాకెట్టు ముక్క ఇచ్చి వారి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.
తోరాన్ని ఎంతకాలం ఉంచుకోవాలి, తర్వాత ఎక్కడ విసర్జించాలి అనేది కూడా కుటుంబ ఆచారం. చాలామంది కొన్ని రోజుల తర్వాత దాన్ని పారే నీటిలో లేదా చెట్టు మొదట్లో ఉంచుతారు, చెత్తలో వేయరు. కలశంలోని నీళ్లను మరుసటి రోజు మొక్కలకు పోస్తారు, బియ్యాన్ని వంటకు వాడుకుంటారు.
కొత్తగా పెళ్లైన అమ్మాయి ఈ వ్రతాన్ని పుట్టింట్లో మొదలుపెట్టాలా, అత్తింట్లో మొదలుపెట్టాలా, ఎన్ని సంవత్సరాలు కొనసాగించాలి అనేవి రెండు కుటుంబాలు మాట్లాడుకుని నిర్ణయించుకునే విషయాలు. కొన్ని కుటుంబాల్లో కలశం పెడతారు, కొన్నింటిలో పెట్టరు. ఈ భేదాలన్నీ సరైనవే.
ఆరోగ్యం బాగోలేక లేదా ప్రయాణంలో ఉండి ఈ ఏడాది వ్రతం చేయలేనివారు, కనీసం వ్రతకథ చదవడం లేదా వినడం ద్వారా ఈ రోజును గుర్తుంచుకోవచ్చని పెద్దలు చెబుతారు.
మీ ఇంటి వ్రతపుస్తకం, మీ ఇంటి పెద్దల మాటే ఈ వ్రతానికి అసలైన మార్గదర్శి.
📖 దేవీ నవరాత్రులు: తొమ్మిది శక్తి రూపాలు – సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
ఈ రోజే చేయదగిన ఒక పని
ఈ రోజే మీ కుటుంబ వ్రతపుస్తకం బయటకు తీసి, అది ఏ తేదీ చెబుతుందో, తోరానికి ఎన్ని ముడులు వేయాలని చెబుతుందో చూసి, ఒక గుప్పెడు నూలు దారానికి పసుపు రాసి ఆరబెట్టండి.
తర్వాతి భాగంలో
దీపావళి అంటే లక్ష్మీపూజతో పాటే నరకాసుర వధ గుర్తొస్తుంది. నరకాసురుణ్ని నిజంగా చంపింది సత్యభామా, కృష్ణుడా, నరక చతుర్దశి నాడు అభ్యంగ స్నానం ఏ సమయంలో, ఎలా చేయాలి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం తర్వాతి భాగంలో ఉంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కేదారగౌరీ వ్రతం ఏ దేవునికి సంబంధించింది?
ఈ వ్రతం శివపార్వతుల అర్ధనారీశ్వర స్వరూపానికి సంబంధించింది. పార్వతీ దేవి ఈ వ్రతం ఆచరించే శివునిలో సగభాగం పొందిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
2026 లో కేదారగౌరీ వ్రతం 8వ తేదీనా లేక 9నా?
అమావాస్య తిథి 8 నవంబర్ మరియు 9 నవంబర్ రెండు రోజులూ వ్యాపించి ఉంది. అందువల్ల మీ కుటుంబం అనుసరించే పంచాంగం ప్రకారం ఈ రెండింటిలో ఒక తేదీని నిర్ణయించుకోవాలి.
వ్రతం తోరానికి ఎన్ని ముడులు వేయాలి?
కుటుంబ ఆచారం మరియు వ్రతపుస్తకాన్ని బట్టి ఇది మారుతుంది. కొందరు 21 పోగులకు 21 ముడులు వేస్తారు, మరికొందరు 21 పోగులకు 19 ముడులు వేస్తారు.
వ్రతం ఒక్క రోజే చేయాలా?
కొందరు దీనిని 21 రోజుల వ్రతంగా ఆచరిస్తారు (అక్టోబర్ 19 న ప్రారంభం). కానీ ఎక్కువ మంది గృహస్తులు దీపావళి అమావాస్య నాడు ఒక్క రోజు వ్రతంగానే చేసుకుంటారు.
ఈ వ్రతంలో ఎవరి పూజ ప్రధానం?
ఈ వ్రతంలో కలశంపై పసుపుతో చేసిన గౌరీదేవిని (గౌరమ్మను) ఉంచి, తోరానికి ముడులు వేసి ప్రధానంగా పూజిస్తారు.
మూలాలు
Drik Panchang – Kedar Gauri Vrat
సమాచార పరిశీలన: 21 అక్టోబర్ 2026. తేదీలు, సమయాలు దృక్ పంచాంగం ఆధారంగా; నవంబర్ 5న తుది తనిఖీ.
