2026 సంవత్సరంలో కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి (ఉత్థాన ఏకాదశి) తిథి వ్యాప్తిని బట్టి స్మార్త సంప్రదాయం మరియు అనేక తెలుగు పంచాంగాలు నవంబర్ 20 శుక్రవారం నాడు సూచిస్తుండగా, అరుణోదయ విద్ధ తిథి నియమాన్ని పాటించే వైష్ణవ ఆలయాలు మరియు పంచాంగాలు నవంబర్ 21 శనివారం నాడు ఆచరిస్తున్నాయి. మీ కుటుంబ సంప్రదాయం మరియు స్థానిక ఆలయ పంచాంగాన్ని బట్టి వ్రతాన్ని ఎంచుకోవచ్చు.
కార్తీక మాసం నేపథ్యం కోసం కార్తీక మాసం ప్రధాన మార్గదర్శిని.
తెలుగు పండుగలలో ముఖ్యంగా ఏకాదశి తిథి వచ్చినప్పుడు ఒక్కోసారి క్యాలెండర్లలో రెండు వేర్వేరు తేదీలు కనిపించడం సహజం. అందులోనూ ఆషాఢంలో నిద్రలోకి వెళ్లిన శ్రీమహావిష్ణువు మేల్కొనే పరమ పవిత్రమైన ఉత్థాన ఏకాదశి (ప్రబోధిని ఏకాదశి) రోజున ఇలాంటి సందేహం భక్తులలో రావడం సహజమే. 2026వ సంవత్సరంలో నవంబర్ 20న ఉపవాసం ఉండాలా లేక 21న ఆచరించాలా అనే ప్రశ్నకు శాస్త్రం, తిథి గణితం ఏం చెబుతున్నాయో స్పష్టంగా తెలుసుకుందాం.
ఈ పోస్టును పూర్తిగా ఇంగ్లీష్ లో కూడా చదవండి – Read this article in English
ఉత్థాన ఏకాదశి 2026 — నవంబర్ 20 మరియు 21 తేదీలలో భేదానికి కారణం
చాంద్రమాన పంచాంగంలో ఏకాదశి తిథి కొన్నిసార్లు ఒక రోజు ఉదయం సూర్యోదయానికి తర్వాత ప్రారంభమై, మరుసటి రోజు ఉదయం వరకు కొనసాగుతుంది. హిందూ ధర్మశాస్త్రంలో ఏకాదశి వ్రత నిర్ణయానికి రెండు ప్రధాన పద్ధతులు ఉన్నాయి.
మొదటిది స్మార్త సంప్రదాయం. ఇందులో దశమి తిథితో కలిసిన ఏకాదశిని పరిగణించే నియమాలు, మధ్యాహ్న వ్యాప్తి ప్రధానంగా చూస్తారు కాబట్టి 2026 నవంబర్ 20 శుక్రవారం నాడు ఏకాదశిని జరుపుకుంటారు. రెండవది శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయం. వైష్ణవ ఆగమ శాస్త్రం ప్రకారం సూర్యోదయానికి సుమారు గంటన్నర ముందుండే అరుణోదయ కాలంలో ఏకాదశి తిథి ఖచ్చితంగా ఉండాలి, దశమి వేధ అస్సలు ఉండకూడదు. అందుకే తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వంటి ప్రముఖ వైష్ణవ ఆలయాలు నవంబర్ 21 శనివారాన్ని ఏకాదశిగా పాటిస్తాయి. కార్తీక మాసం 2026 పూర్తి తేదీల జాబితాలోనూ దీనిని గుర్తించవచ్చు.
చాతుర్మాస్య ముగింపు మరియు ప్రబోధిని ఏకాదశి విశిష్టత
ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) నాడు క్షీరసాగరంలో శేషతల్పంపై యోగనిద్రలోకి వెళ్లిన శ్రీమహావిష్ణువు సరిగ్గా నాలుగు నెలల తర్వాత కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నాడు నిద్ర నుండి మేల్కొంటారని పద్మ పురాణం వివరిస్తోంది. అందువల్ల దీనికి ప్రబోధిని ఏకాదశి లేదా దేవుత్థాన ఏకాదశి అనే పేరు వచ్చింది. చాతుర్మాస్య వ్రతం ఆచరించే పీఠాధిపతులు, సన్యాసులు, గృహస్థులు ఈ నాలుగు నెలల దీక్షను భక్తితో పూర్తి చేసుకుంటారు. ఈ రోజు నుండి మళ్లీ వివాహాది శుభకార్యాలకు అనుకూలమైన శుభకాలం ఆరంభమవుతుంది.
స్మార్త మరియు వైష్ణవ ఏకాదశి ఆచరణ పట్టిక
| అంశం | నవంబర్ 20 శుక్రవారం (స్మార్త పద్ధతి) | నవంబర్ 21 శనివారం (వైష్ణవ పద్ధతి) |
|---|---|---|
| ఎవరు ఆచరిస్తారు | సాధారణ తెలుగు పంచాంగాలు మరియు స్మార్త కుటుంబాలు | శ్రీ వైష్ణవ ఆలయాలు, మధ్వ, ఇస్కాన్ మరియు ఆగమ సంప్రదాయకులు |
| పారణ (ఉపవాస విరమణ) | మరుసటి రోజు అంటే నవంబర్ 21 ఉదయం ద్వాదశి ఘడియల్లో | నవంబర్ 22 ఆదివారం ఉదయం ద్వాదశి పారణ సమయం లోపు |
| ముఖ్య ఆరాధన | విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ, తులసి దీపారాధన, ఉపవాసం | శ్రీమన్నారాయణ ఆరాధన, ద్వాదశ నామ స్మరణ మరియు సాయంత్రం తులసి పూజ |
ఏకాదశి మరుసటి రోజున వచ్చే క్షీరాబ్ది ద్వాదశి 2026 తులసి పూజ మరియు తులసి దీపం విశిష్టత చదవండి.
ఉత్థాన ఏకాదశి వ్రతం మరియు ఆహార నియమాలు
ఏకాదశి ఉపవాసం అంటే ఆకలితో ఉంటూ కోపగించుకోవడం కాదు, ఆధ్యాత్మిక చింతనలో నిమగ్నమవడం. ఆరోగ్యవంతులు పగలంతా పాలు, పండ్లు, సగ్గుబియ్యం, కొబ్బరి నీరు తీసుకుంటూ గడపవచ్చు. వృద్ధులు, గర్భిణులు, మధుమేహ బాధితులు వైద్యుల సలహా మేరకు బియ్యంతో చేసిన పదార్థాలు కాకుండా గోధుమ రవ్వ లేదా పండ్లు తీసుకుని మందులు వేసుకోవాలి. సాయంత్రం తులసి కోట వద్ద దీపం వెలిగించి విష్ణు సహస్రనామం చదవడం ఎంతో ప్రశాంతతను ఇస్తుంది.
పారణ సమయ ప్రాముఖ్యత మరియు విదేశాల్లో ఉండేవారికి సూచన
ఏకాదశి వ్రతంలో ఉపవాసం ఎంత ముఖ్యమో, మరుసటి రోజు ద్వాదశి ఘడియల్లో చేసే భోజనం (పారణ) కూడా అంతే ముఖ్యం. పారణ సమయంలో ఉసిరికాయ, అగతి ఆకు (అవిసె ఆకు) లేదా గోరువెచ్చని తులసి తీర్థం తీసుకుని సాత్విక భోజనం చేయడం ఆచారం. అమెరికా, యూరప్ లేదా ఆస్ట్రేలియాలో నివసించే తెలుగు వారు స్థానిక సూర్యోదయ తిథిని అనుసరించి అక్కడి ఆలయాలు ఇచ్చిన పంచాంగం ప్రకారం వ్రత తేదీని నిర్ణయించుకోవాలి.
ముగింపు
నవంబర్ 20 అయినా, నవంబర్ 21 అయినా ఉత్థాన ఏకాదశి సారాంశం ఒక్కటే — మనలోని బద్ధకం అనే యోగనిద్ర నుండి మేల్కొని దైవభక్తితో, సత్ప్రవర్తనతో నడవడం. మీ ఇంటి పెద్దలు మరియు స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం వ్రత దినాన్ని ఎంచుకుని ఆ శ్రీమహావిష్ణువు కరుణను పొందండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
2026 ఉత్థాన ఏకాదశిని నవంబర్ 20న జరుపుకోవాలా లేక 21న జరుపుకోవాలా?
సాధారణ తెలుగు పంచాంగాల ప్రకారం నవంబర్ 20 శుక్రవారం, శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయ పంచాంగాల ప్రకారం నవంబర్ 21 శనివారం ఉత్థాన ఏకాదశి ఆచరిస్తారు. మీ కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం ఒక రోజును ఎంచుకోవచ్చు.
నవంబర్ 21న వైష్ణవ ఏకాదశి, క్షీరాబ్ది ద్వాదశి రెండూ ఎలా వస్తాయి?
స్మార్త పంచాంగం ప్రకారం 20న ఏకాదశి చేసిన వారికి 21న సాయంత్రం క్షీరాబ్ది ద్వాదశి వస్తుంది. వైష్ణవులు 21న ఏకాదశి చేసి 22న పారణ చేస్తారు.
ఉత్థాన ఏకాదశి నాడు అన్నం ఎందుకు తినకూడదు అని చెబుతారు?
ఏకాదశి నాడు జీర్ణవ్యవస్థకు విశ్రాంతి ఇవ్వడానికి మరియు సాత్విక ఏకాగ్రత కోసం ధాన్యాలు, అన్నం కాకుండా పాలు, పండ్లు తీసుకునే ఆచారాన్ని పెట్టారు.
ఏకాదశి రోజు రాత్రి జాగరణ తప్పనిసరిగా చేయాలా?
ఆరోగ్యం సహకరించని వారు రాత్రంతా మేల్కొని ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. సాయంత్రం కొద్దిసేపు విష్ణు నామస్మరణ, భజనలు చేసి విశ్రాంతి తీసుకోవచ్చు.
చాతుర్మాస్య వివరణ — కాంచీ కామకోటి పీఠం




