దీపావళికి పరమాన్నం, పులిహోర, పూర్ణాలు, అరిసెలను ప్రధానంగా నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. పండుగ హడావిడి లేకుండా అరిసెల పిండి, పూర్ణాల పూర్ణం వంటివి ఒక రోజు ముందే సిద్ధం చేసుకోవచ్చు.
దీపావళి రోజు ఉదయం నుంచే మీ వంటింట్లో హడావుడి మొదలవుతుంది. ఒక పొయ్యి మీద పాలు మరుగుతుంటాయి, మరో పొయ్యి మీద అరిసెలకు నూనె కాగుతుంది, మధ్యలో పూజ సామగ్రి కోసం ఎవరో పిలుస్తుంటారు. అన్నీ ఒకేరోజు చేయాలనుకుంటే సాయంత్రం పూజ సమయానికి అలసిపోతారు. ఏ నైవేద్యం చేయాలి, దేనికి ఎంత సమయం పడుతుంది, ఏది ముందు రోజే చేసుకోవచ్చు అనేవి ఈ పోస్టులో వరుసగా చూద్దాం.
ఐదు రోజుల పండుగ పూర్తి పటం కోసం చదవండి: దీపావళి 2026 సంపూర్ణ మార్గదర్శిని.
దీపావళి నైవేద్యాలు ఏవి చేయాలి
- ప్రధాన నైవేద్యాలు: పరమాన్నం, పులిహోర, పూర్ణాలు.
- కేదార నోము కోసం: చలిమిడి, వడపప్పు.
- ముందు రోజు పనులు: అరిసెల పిండి, పూర్ణాల లోపలి పూర్ణం (పూరణం) సిద్ధం చేసుకోవడం.
- నియమం: ప్రతిదీ చేయాలనే నిబంధన లేదు, మీ ఓపిక మరియు స్థోమతను బట్టి 1 లేదా 2 రకాలు చేయవచ్చు.
తెలుగు ఇళ్లలో దీపావళి లక్ష్మీపూజకు ఎక్కువగా పరమాన్నం, పులిహోర, పూర్ణాలు నైవేద్యంగా పెడతారు. అరిసెలు, సున్నుండలు, కజ్జికాయలు లాంటి పిండి వంటలు కూడా చాలా కుటుంబాల్లో చేస్తారు. కేదారగౌరీ వ్రతం చేసేవారికి చలిమిడి, వడపప్పు ప్రత్యేకం. ఇవన్నీ ఒక్కరోజే చేయాలనే నియమం లేదు. ఒక తీపి, ఒక పులుపు, అంటే పరమాన్నం, పులిహోర చేసినా లక్ష్మీపూజ నైవేద్యం నిండుగా ఉంటుంది. ఇతర ఊళ్ల సమయాల కోసం సిరీస్ ప్రధాన గైడ్ చూడండి.
నైవేద్యం, భోజనం మధ్య తేడా ఏమిటి
నైవేద్యం అంటే పూజలో దేవునికి ముందుగా సమర్పించే ఆహారం. దాన్ని సమర్పించాకే కుటుంబ సభ్యులు ప్రసాదంగా తీసుకుంటారు. పండుగ రోజు మధ్యాహ్న భోజనం కోసం చేసే కూరలు, పప్పులు వేరు, పూజకు పెట్టే నైవేద్యం వేరు.
నైవేద్యం వండేటప్పుడు చాలా ఇళ్లలో కొన్ని నియమాలు పాటిస్తారు. స్నానం చేసి శుభ్రమైన బట్టలతో వండడం, వండేటప్పుడు మధ్యలో రుచి చూడకపోవడం, ఆ పాత్రలను విడిగా ఉంచడం. ఉప్పు, తీపి సరిపోయిందో లేదో తెలుసుకోవడానికి, ఉప్పు బెల్లం కొలతలు ముందే కొలిచి పెట్టుకోండి. అలా చేస్తే రుచి చూడాల్సిన అవసరం రాదు.
ఎన్నో రకాలు చేయలేకపోయినా బాధపడాల్సిన పని లేదు. భక్తితో పెట్టిన చిన్న బెల్లం ముక్క, ఒక అరటిపండు కూడా నైవేద్యమే అని పెద్దలు చెబుతారు. ఆఫీసు, పిల్లల చదువుల మధ్య పండుగ చేసుకునే కుటుంబాలకు ఈ మాట ఎంతో ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది.
నైవేద్యం విలువ పళ్లెంలోని వంటకాల సంఖ్యలో కాదు, వండిన శ్రద్ధలో ఉంటుంది.
పరమాన్నం ఎలా చేయాలి
పరమాన్నం అంటే బియ్యం, పాలు, బెల్లంతో చేసే తీపి వంటకం. పండుగ రోజు సులభంగా, సుమారు ముప్పై నిమిషాల్లో అయిపోయే ప్రధాన నైవేద్యం ఇది. ఈ కొలతలు నలుగురైదుగురికి సరిపోతాయి.
- ముందుగా ఒక కప్పు బియ్యం, అర కప్పు పెసరపప్పు తీసుకుని శుభ్రంగా కడిగి అరగంట పాటు నానబెట్టాలి.
- ఒక మందపాటి గిన్నెలో మూడు కప్పుల పాలు, ఒక కప్పు నీళ్లు పోసి మరిగించాలి.
- పాలు మరిగిన తర్వాత నానబెట్టిన బియ్యం, పప్పు అందులో వేసి మెత్తగా ఉడికించాలి. బియ్యం చేతితో పట్టుకుంటే మెత్తగా నలిగిపోవాలి, అప్పుడే సరిగ్గా ఉడికినట్లు.
- అన్నం బాగా ఉడికిన తర్వాత స్టవ్ ఆపి, ఒక కప్పు తురిమిన బెల్లం వేసి కలపాలి. (స్టవ్ మీద ఉండగా బెల్లం వేస్తే పాలు విరిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది).
- చివరగా వేరొక చిన్న కడాయిలో రెండు చెంచాల నెయ్యి వేసి, జీడిపప్పు, కిస్మిస్ వేయించి పరమాన్నంలో కలపాలి.
కొన్ని ఇళ్లలో పెసరపప్పు లేకుండా కేవలం బియ్యంతోనే పరమాన్నం చేస్తారు, ఇది కూడా సరైనదే. అడుగు అంటకుండా మధ్యమధ్యలో గరిటెతో కలుపుతూ ఉండండి. పరమాన్నం చల్లారాక చిక్కబడుతుంది కాబట్టి స్టవ్ ఆపే సమయానికి కొంచెం పలుచగా ఉండటమే సరైన స్థితి. బెల్లం వేసేముందు ఒక నిమిషం ఆగితే పాలు విరిగే అవకాశం మరింత తగ్గుతుంది. చిటికెడు యాలకుల పొడి వేస్తే సువాసన బాగుంటుంది.
పులిహోర ఎలా చేయాలి
చింతపండు పులిహోర తెలుగు పండుగల్లో దాదాపు ప్రతి ఇంట్లో కనిపించే నైవేద్యం. ఇది సుమారు ఇరవై ఐదు నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది, చింతపండు గుజ్జు ముందే సిద్ధంగా ఉంటే ఇంకా త్వరగా అవుతుంది.
- రెండు కప్పుల బియ్యాన్ని పొడిపొడిగా వండుకుని, ఒక వెడల్పాటి పళ్లెంలో ఆరబోయాలి. అన్నం వేడిగా ఉన్నప్పుడే కొద్దిగా పసుపు, ఒక చెంచా నూనె వేసి కలపాలి.
- ఒక పెద్ద నిమ్మకాయ సైజు అంత చింతపండును వేడి నీళ్లలో 15 నిమిషాలు నానబెట్టి, చిక్కటి గుజ్జు తీయాలి.
- ఒక గిన్నెలో రెండు చెంచాల నూనె వేడి చేసి, అందులో చింతపండు గుజ్జు, తగినంత ఉప్పు, రెండు పచ్చిమిర్చి వేసి గుజ్జు దగ్గరపడేవరకు ఉడికించాలి. ఈ గుజ్జును ఆరబోసిన అన్నంలో కలపాలి.
- చివరగా పోపు కోసం నూనె వేడి చేసి, ఆవాలు, జీలకర్ర, మినపప్పు, పల్లీలు, ఎండుమిర్చి, కరివేపాకు వేయించి అన్నంలో కలుపుకోవాలి.
📖 ధన్‌తేరస్ 2025 ఈరోజు అక్టోబర్ 18నే శుభ ముహూర్తం!
అన్నం పొడిపొడిగా రావాలంటే ఒక కప్పు బియ్యానికి ఒకటిన్నర కప్పుల నీళ్లు మాత్రమే పోయండి. అన్నం పూర్తిగా చల్లారకముందే గుజ్జు కలిపితే ముద్దగా మారుతుంది, కొంచెం గోరువెచ్చగా ఉన్నప్పుడు కలపడం మంచిది. పోపులో కొన్ని ఇళ్లలో ఇంగువ, శనగపప్పు కూడా వేస్తారు.
పులిహోర చేసిన తర్వాత రెండు గంటలు ఆగి నైవేద్యంగా పెడితే పులుపు అన్నానికి బాగా పట్టి రుచిగా ఉంటుంది. అందుకే చాలా ఇళ్లలో పులిహోర మధ్యాహ్నమే చేసి, సాయంత్రం పూజలో పెడతారు.
పూర్ణాలు ఎలా చేయాలి
పూర్ణాలు అంటే శనగపప్పు, బెల్లం పూర్ణాన్ని మినప్పిండి, బియ్యప్పిండి పైపొరలో ముంచి నూనెలో వేయించే తీపి వంటకం. పండుగ పళ్లెంలో ఇవి ఉంటే నిండుదనం వస్తుంది. పదిహేను పూర్ణాలకు సుమారు ఈ కొలతలు సరిపోతాయి.
పూర్ణం కోసం ఒక కప్పు శనగపప్పును మెత్తగా ఉడికించి, నీళ్లు పూర్తిగా వంపేయండి. దానిలో ఒక కప్పు తురిమిన బెల్లం వేసి సన్నని మంట మీద కలుపుతూ ఉంటే పది నిమిషాల్లో ముద్దగా దగ్గరపడుతుంది. గరిటెతో తీస్తే ముద్ద గిన్నె వదిలి వస్తే పూర్ణం సిద్ధమైనట్టు. చల్లారాక యాలకుల పొడి కలిపి చిన్న నిమ్మకాయంత ఉండలు చేయండి.
పైపొర కోసం ఒక కప్పు మినప్పప్పు, రెండు కప్పుల బియ్యాన్ని నాలుగైదు గంటలు నానబెట్టి, దోసెల పిండి కంటే కొంచెం చిక్కగా రుబ్బుకోండి, చిటికెడు ఉప్పు వేయండి. పూర్ణం ఉండలను ఈ పిండిలో ముంచి, మధ్యస్థ మంట మీద కాగిన నూనెలో బంగారు రంగు వచ్చేవరకు వేయించండి. నూనె మరీ వేడిగా ఉంటే బయట మాడి లోపల పచ్చిగా ఉంటుంది.
కేదార నోము కోసం చలిమిడి, వడపప్పు ఎలా చేయాలి
కేదారగౌరీ వ్రతం చేసేవారికి చలిమిడి, వడపప్పు ప్రధాన నైవేద్యాలు. వీటికి పొయ్యి అవసరం లేదు, అందుకే వ్రతం రోజు త్వరగా సిద్ధమవుతాయి. ఈ వ్రతం గురించిన పూర్తి వివరాలు 6వ భాగంలో ఉన్నాయి.
- ఒక కప్పు పచ్చి బియ్యాన్ని రాత్రంతా నానబెట్టి, ఉదయం నీడలో ఆరబెట్టాలి. అది కొద్దిగా తడిగా ఉన్నప్పుడే మిక్సీలో మెత్తటి పిండిలా పట్టుకోవాలి.
- ఆ బియ్యపు పిండిలో ముప్పావు కప్పు తురిమిన బెల్లం, కొద్దిగా యాలకుల పొడి వేసి చేతితో బాగా ముద్దలా కలపాలి. దీనినే చలిమిడి అంటారు.
- అర కప్పు పెసరపప్పును ఒక గంట పాటు నీటిలో నానబెట్టి, నీళ్లు వంపేస్తే అదే వడపప్పు. ఈ రెండింటినీ కలిపి నైవేద్యంగా పెడతారు.
చలిమిడి ముద్ద కట్టకపోతే ఒక చెంచా పాలు లేదా కొంచెం నెయ్యి కలపండి. కొన్ని ఇళ్లలో చలిమిడిలో ఎండుకొబ్బరి తురుము, నువ్వులు కూడా కలుపుతారు. వడపప్పుతో పాటు బెల్లం, మిరియాలు, యాలకులు కలిపిన పానకం పెట్టే సంప్రదాయం కూడా చాలా కుటుంబాల్లో ఉంది.
ముందు రోజే ఏ నైవేద్యాలు సిద్ధం చేసుకోవచ్చు
పండుగ రోజు ఒత్తిడి తగ్గించుకోవాలంటే పిండి వంటల సగం పని ముందు రోజే పూర్తి చేసుకోవచ్చు. పులిహోర, పరమాన్నం లాంటి తాజా వంటకాలు మాత్రం పండుగ రోజే చేయడం మంచిది.
| వంటకం | ముందు రోజు చేయదగిన పని | పండుగ రోజు చేయాల్సిన పని |
|---|---|---|
| అరిసెలు | బియ్యం నానబెట్టి, పిండి పట్టించి, పాకం పట్టి పిండి కలుపుకోవడం. | నూనెలో వేయించుకోవడం. |
| పూర్ణాలు | శనగపప్పు ఉడికించి బెల్లంతో పూర్ణం ముద్దలు చేసి ఫ్రిజ్‌లో పెట్టుకోవడం. | పై పిండిలో ముంచి నూనెలో వేయించడం. |
| పులిహోర | చింతపండు గుజ్జు ఉడికించి సిద్ధంగా ఉంచుకోవడం. | అన్నం వండి, పోపు వేసి కలపడం. |
పండుగ రోజు సమయాన్ని ఇలా పంచుకోవచ్చు. ఉదయం పదింటి లోపు పూర్ణాలు, అరిసెలు వేయించడం. మధ్యాహ్నం పులిహోర. సాయంత్రం పూజకు గంట ముందు పరమాన్నం, అది వేడిగా ఉన్నప్పుడే నైవేద్యానికి పెడితే బాగుంటుంది. చలిమిడి, వడపప్పు వ్రతానికి ముందు అరగంటలో చేసుకోవచ్చు.
ఇంట్లో ఇద్దరు ముగ్గురు ఉంటే పనులు పంచుకోండి. ఒకరు కూరగాయలు, పిండి పని, ఒకరు వేయించడం, ఒకరు పాత్రలు కడగడం. పిల్లలకు బెల్లం తురమడం, జీడిపప్పు వలవడం లాంటి సులభమైన పనులు ఇస్తే వాళ్లు కూడా పండుగలో భాగమవుతారు.
పనులను రెండు రోజులకు పంచుకుంటే పూజ సమయానికి మీరు అలసిపోకుండా ప్రశాంతంగా కూర్చోగలుగుతారు.
ఈ రోజే చేయదగిన ఒక పని
ఈ రాత్రే ఒక నిమ్మకాయంత చింతపండును నానబెట్టి గుజ్జు తీసి ఫ్రిజ్‌లో పెట్టండి, పూర్ణాల కోసం ఒక కప్పు శనగపప్పు ఉడికించి పూర్ణం ముద్ద సిద్ధం చేసుకోండి.
📖 దేవీ నవరాత్రులు: తొమ్మిది శక్తి రూపాలు – సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
తర్వాతి భాగంలో
నైవేద్యాలు సిద్ధమయ్యాయి, మరి లక్ష్మీదేవిని ఆహ్వానించడానికి ఇల్లు ఎలా ఉండాలి? పండుగకు వారం ముందు నుంచి ఇల్లు ఎలా శుభ్రం చేసుకోవాలి, గుమ్మానికి మామిడి తోరణం ఎలా కట్టాలి, బియ్యప్పిండితో అష్టదళ పద్మం ముగ్గు ఎలా వేయాలి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం తర్వాతి భాగంలో ఉంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
దీపావళి నైవేద్యంగా ఏమేమి చేయాలి?
ప్రధానంగా పరమాన్నం, చింతపండు పులిహోర, పూర్ణాలు మరియు అరిసెలను నైవేద్యంగా చేస్తారు. మీ కుటుంబ ఆచారాన్ని బట్టి వీటిలో మీకు వీలైనవి చేయవచ్చు.
నైవేద్యం వండేటప్పుడు రుచి చూడవచ్చా?
దేవునికి సమర్పించే నైవేద్యాన్ని వండేటప్పుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మధ్యలో రుచి చూడకూడదు. ఇది పవిత్రతకు భంగం కలిగిస్తుంది.
పరమాన్నంలో పాలు విరగకుండా ఉండాలంటే ఏం చేయాలి?
అన్నం, పప్పు పూర్తిగా ఉడికిన తర్వాత స్టవ్ ఆపేసి, కిందికి దించిన తర్వాత మాత్రమే తురిమిన బెల్లం వేసి కలపాలి. మరుగుతున్నప్పుడు బెల్లం వేస్తే పాలు విరిగిపోతాయి.
కేదార నోముకు ఏ నైవేద్యం ప్రత్యేకం?
కేదారగౌరీ వ్రతానికి పచ్చి బియ్యపు పిండి, బెల్లంతో చేసిన చలిమిడి మరియు నానబెట్టిన పెసరపప్పు (వడపప్పు) ప్రధానంగా సమర్పిస్తారు.
దీపావళికి ఎన్ని రకాల నైవేద్యాలు చేయడం తప్పనిసరి?
ఇన్ని రకాలు చేయాలనే ఖచ్చితమైన నియమం ఏమీ లేదు. మీకు అందుబాటులో ఉన్న సమయం, స్థోమతను బట్టి భక్తితో ఏ ఒక్క తీపి పదార్థం చేసినా సరిపోతుంది.
మూలాలు
Traditional Telugu Vratakalpam
సమాచార పరిశీలన: 21 అక్టోబర్ 2026. తేదీలు, సమయాలు దృక్ పంచాంగం ఆధారంగా; నవంబర్ 5న తుది తనిఖీ.
