దీపావళి నాడు మట్టి ప్రమిదల్లో నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యి వేసి దీపారాధన చేయడం సంప్రదాయం. కొత్త మట్టి ప్రమిదలను వాడే ముందు నీటిలో నానబెట్టడం వల్ల అవి నూనెను ఎక్కువగా పీల్చుకోవు.
దీపావళి సాయంత్రం సూర్యుడు అస్తమించగానే మీ వీధిలో ఒక్కో ఇంటి గుమ్మం దగ్గర దీపాలు వెలగడం మొదలవుతుంది. మీరు మార్కెట్ నుంచి తెచ్చిన కొత్త ప్రమిదల సంచి పట్టుకుని, వీటిని నేరుగా వాడేయాలా, నెయ్యి పోయాలా నూనె పోయాలా, ఎన్ని దీపాలు ఎక్కడ పెట్టాలి అని ఆలోచిస్తుంటారు. సరిగ్గా సిద్ధం చేస్తే దీపాలు రాత్రంతా అందంగా వెలుగుతాయి, ఇల్లు కూడా భద్రంగా ఉంటుంది. ఈ పోస్టులో దీపావళి దీపారాధనకు కావలసినవన్నీ వరుసగా చూద్దాం.
ఐదు రోజుల పండుగ పూర్తి పటం కోసం చదవండి: దీపావళి 2026 సంపూర్ణ మార్గదర్శిని.
దీపావళి దీపారాధనకు ఏం కావాలి
- ప్రమిదలు: పండుగకు కొత్త మట్టి ప్రమిదలు వాడటం ఆచారం.
- నానబెట్టడం: వాడే ముందు ప్రమిదలను 2-3 గంటల పాటు నీటిలో నానబెట్టాలి.
- నూనె: సంప్రదాయంగా నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యి వాడతారు.
- వత్తులు: పత్తితో చేసిన దారం వత్తులు అనుకూలం.
దీపావళి దీపారాధనకు నాలుగు వస్తువులు చాలు. కొత్త మట్టి ప్రమిదలు, నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యి, పత్తి వత్తులు, ప్రమిదల కింద పెట్టడానికి పళ్లెం లేదా ఇటుక ముక్కలు. ఇతర ఊళ్ల ముహూర్తాల కోసం సిరీస్ ప్రధాన గైడ్ చూడండి. టపాసుల భద్రత గురించి పూర్తి వివరాలు 13వ భాగంలో ఉన్నాయి.
కొత్త మట్టి ప్రమిదలను వాడే ముందు ఏం చేయాలి
కొత్త మట్టి ప్రమిదలను వాడే ముందు కనీసం రెండు మూడు గంటలు నీటిలో నానబెట్టాలి. మార్కెట్ నుంచి తెచ్చిన ప్రమిదలు పూర్తిగా పొడిగా ఉంటాయి. వాటిలో నేరుగా నూనె పోస్తే మట్టి నూనెను పీల్చేసుకుంటుంది, ప్రమిద బయట జిడ్డు కారుతుంది, దీపం త్వరగా ఆరిపోతుంది.
ఒక బకెట్ లేదా పెద్ద గిన్నెలో నీళ్లు నింపి ప్రమిదలన్నీ మునిగేలా వేయండి. నీటిలో చిన్న బుడగలు రావడం ఆగిపోతే మట్టి నీళ్లు పీల్చుకోవడం పూర్తయిందని అర్థం. తర్వాత వాటిని బయటకు తీసి గుడ్డ మీద బోర్లించి కనీసం ఒక గంట ఆరబెట్టండి. పైకి పొడిగా అనిపించాకే నూనె పోయండి, తడి ప్రమిదలో నూనె పోస్తే వత్తి చిటపటలాడుతుంది.
వాడే ముందు ప్రతి ప్రమిదను చేతిలో పట్టుకుని పగుళ్లు ఉన్నాయేమో చూడండి. చిన్న పగులు ఉన్న ప్రమిదలో నూనె కారి కింద ఉన్న నేల లేదా గుడ్డ మంటకు దగ్గరవుతుంది. అలాంటివి పక్కన పెట్టండి.
గత ఏడాది ప్రమిదలు ఉంటే పారేయాల్సిన అవసరం లేదు. వేడినీళ్లలో కొంచెం సబ్బు పొడి వేసి నానబెట్టి, పాత జిడ్డు, మసి తోమేసి, బాగా ఆరబెట్టి మళ్లీ వాడవచ్చు. యమదీపం లాంటి కొన్ని ఆచారాలకు పాత ప్రమిదనే వాడతారు కూడా.
రెండు గంటల నానబెట్టడం, ఒక గంట ఆరబెట్టడం, అంతే కొత్త ప్రమిదకు కావలసిన సన్నాహం.
దీపారాధనకు ఏ నూనె, ఏ వత్తులు వాడాలి
దీపావళి దీపాలకు తెలుగు సంప్రదాయంలో ఎక్కువగా నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యి వాడతారు. ఏ నూనె వాడాలనే విషయంలో గ్రంథాల్లో ఒకే కచ్చితమైన నియమం మేము చూడలేదు. మీ ఆర్థిక స్థోమతను బట్టి ఎంచుకోవచ్చు.
| నూనె రకం | సంప్రదాయ ఉపయోగం |
|---|---|
| ఆవు నెయ్యి | పూజా మందిరంలో ప్రధాన దీపానికి ఎక్కువగా వాడతారు. |
| నువ్వుల నూనె | ఇంటి బయట, గుమ్మానికి ఇరువైపులా పెట్టే దీపాలకు అనుకూలం. |
| పత్తి వత్తులు | దీపం ఎక్కువసేపు, స్థిరంగా వెలుగుతుంది. |
చాలా ఇళ్లలో ఈ రెండిటినీ కలిపి వాడతారు. పూజా స్థలంలోని ఒకటి రెండు దీపాలకు నెయ్యి, బయట పెట్టే పది ఇరవై దీపాలకు నువ్వుల నూనె. ఇలా చేస్తే ఖర్చు అదుపులో ఉంటుంది. కొన్ని కుటుంబాలు సన్‌ఫ్లవర్ లాంటి వంట నూనెలు దీపాలకు వాడరు, మరికొన్ని వాడతారు. ఇది సంప్రదాయపు అభిరుచి మాత్రమే, ఒక నూనె వాడితే ఏదో ప్రత్యేక ఫలితం వస్తుందనే హామీ ఏ నూనెకూ లేదు.
ఒక చిన్న మట్టి ప్రమిదకు సుమారు ఒకటిన్నర నుంచి రెండు చెంచాల నూనె పడుతుంది. అంత నూనెతో దీపం సుమారు రెండు మూడు గంటలు వెలుగుతుంది. ఇరవై ప్రమిదలు పెడితే సుమారు పావు లీటరు నూనె సిద్ధంగా ఉంచుకోండి.
📖 ధన్‌తేరస్ 2025 ఈరోజు అక్టోబర్ 18నే శుభ ముహూర్తం!
వత్తుల కోసం దుకాణంలో దొరికే పత్తి వత్తులు సరిపోతాయి. ఇంట్లోనే చేసుకోవాలంటే శుభ్రమైన దూదిని తీసుకుని, అరచేతుల మధ్య పెట్టి ఒక వైపు సన్నగా మెలితిప్పుతూ వత్తి చేయండి. గుండ్రని పొడవైన వత్తి కంటే కింద వెడల్పుగా, పైన సన్నగా ఉండే వత్తి ప్రమిదలో నిటారుగా నిలబడుతుంది. వత్తిని ముందే నూనెలో ముంచి పెడితే ఒక్కసారికే అంటుకుంటుంది.
కొన్ని ఇళ్లలో రెండు వత్తులు కలిపి వేస్తారు, తామర తూడు నుంచి చేసిన వత్తులు వాడే సంప్రదాయం కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది. ఇవి కుటుంబ ఆచారాలు, వీటికి ప్రత్యేక ఫలిత వాగ్దానం చేయలేం.
దీపావళికి ఎన్ని దీపాలు పెట్టాలి
దీపావళికి ఇన్ని దీపాలు పెట్టాలి అనే స్థిర సంఖ్య లేదు. కొన్ని కుటుంబాలు బేసి సంఖ్యలో, ఐదు, తొమ్మిది, ఇరవై ఒక్క దీపాలు పెడతాయి, మరికొన్ని ఇంటి గుమ్మాలు, కిటికీల సంఖ్యను బట్టి పెడతాయి. ఇది కుటుంబ ఆచారం.
కనీసం ఐదు చోట్ల దీపం ఉంటే ఇల్లు నిండుగా కనిపిస్తుంది. పూజా స్థలం, తులసి కోట, ప్రధాన గుమ్మానికి ఇరువైపులా రెండు, వంటింటి కిటికీ దగ్గర ఒకటి. అపార్ట్‌మెంట్‌లో ఉండేవారికి పది నుంచి పదిహేను ప్రమిదలు సరిపోతాయి. ఇంటి ముందు ఖాళీ స్థలం ఉన్న స్వతంత్ర ఇళ్లలో ముగ్గు అంచుల వెంబడి ఇరవై ముప్పై దీపాలు కూడా పెడతారు.
ఇంట్లో దీపాలు ఎక్కడెక్కడ పెట్టాలి
దీపాలు పెట్టడం పూజా స్థలం నుంచి మొదలుపెట్టి, బయటికి వెళ్లడం చాలా ఇళ్లలో కనిపించే క్రమం. ముందు దేవుని దగ్గర దీపం వెలిగిస్తే, అదే జ్యోతితో మిగిలిన దీపాలు వెలిగిస్తారు.
- ముందుగా పూజా గదిలో లేదా దేవుని పటాల ముందు ప్రధాన దీపాన్ని వెలిగించాలి.
- తులసి కోట దగ్గర ఒక దీపాన్ని ఉంచాలి.
- ఇంటి ప్రధాన గుమ్మానికి ఇరువైపులా రెండు దీపాలు పెట్టాలి.
- బాల్కనీ అంచుల వెంబడి మరియు కిటికీల దగ్గర జాగ్రత్తగా దీపాలను వరసగా ఉంచవచ్చు.
- గాలి ఎక్కువగా ఉంటే దీపాల పక్కన చిన్న అట్టను లేదా పైన తెరిచి ఉండే గాజు చిమ్నీని రక్షణగా ఉంచాలి.
ప్రమిదలను నేరుగా నేల మీద కాకుండా ఒక ఇత్తడి పళ్లెం, మట్టి సాసర్ లేదా ఇటుక ముక్క మీద పెట్టండి. నూనె కారితే నేల మరకపడదు, మంట కిందకు వ్యాపించదు. ముగ్గు మీద దీపాలు పెట్టే ఇళ్లలో ముగ్గు రంగులు పొడిగా ఉన్నంతవరకు ఇబ్బంది లేదు.
మెట్ల మీద, ఇతరులు నడిచే కారిడార్ మధ్యలో, తలుపు తెరిచినప్పుడు తగిలే చోట దీపాలు పెట్టకండి. గుమ్మం దగ్గర పెట్టేటప్పుడు చెప్పుల రాక్‌కు, డోర్ మ్యాట్‌కు కనీసం ఒక అడుగు దూరం ఉంచండి.
దీపాలు ఎక్కువసేపు వెలగాలంటే ఏం చేయాలి
దీపం ఎక్కువసేపు స్థిరంగా వెలగాలంటే వత్తి ప్రమిద అంచు కంటే కేవలం అర సెంటీమీటర్ మాత్రమే బయటకు ఉండాలి. వత్తి ఎక్కువ బయటకు ఉంటే మంట పెద్దగా లేచి, నల్లటి పొగ వస్తుంది, నూనె త్వరగా అయిపోతుంది. మంట చిన్నగా, పసుపు రంగులో, పొగ లేకుండా ఉంటే దీపం సరిగ్గా వెలుగుతున్నట్టు.
నూనెను ప్రమిద అంచు వరకు నింపకండి, మూడొంతులు చాలు. పూర్తిగా నింపితే గాలికి నూనె ఒలికి బయటకు కారుతుంది. రెండు గంటల తర్వాత దీపాలు తక్కువవుతుంటే, ఒక చిన్న చెంచాతో పక్క నుంచి మెల్లగా నూనె పోయండి. వెలుగుతున్న వత్తి మీద నేరుగా నూనె పోయకండి.
గాలి ఎక్కువగా వచ్చే బాల్కనీల్లో గోడకు దగ్గరగా, గాలి వచ్చే వైపు అట్టతో అడ్డు పెడితే దీపాలు ఆరిపోవు. మీ ఇంటి నుంచి ఏ దిశలో గాలి వస్తుందో సాయంత్రం ఒకసారి గమనించండి.
దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు ఏ భద్రతా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి
దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు అత్యంత ముఖ్యమైన జాగ్రత్త, మంటకు దుస్తులు, కర్టెన్లు తగలకుండా చూడటం. దీపావళి రోజుల్లో ఇళ్లలో జరిగే అగ్నిప్రమాదాల్లో ఎక్కువ భాగం ఈ రెండిటి వల్లే జరుగుతాయని అగ్నిమాపక శాఖ ప్రతి ఏడాదీ హెచ్చరిస్తుంది.
బాల్కనీలో గాలికి దీపాలు కింద పడిపోకుండా గోడకు కాస్త దూరంగా, స్థిరంగా పెట్టాలి. మహిళలు దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు పట్టుచీరల కొంగులు లేదా వదులుగా ఉండే దుస్తులు మంటకు తగలకుండా పైకి దోపుకోవాలి. ఇంట్లో చిన్న పిల్లలు ఉంటే, వారు పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్లి దీపాలను తాకకుండా పెద్దలు దగ్గరే ఉండి గమనించుకోవాలి. కర్టెన్ల దగ్గర, బట్టలు ఆరేసిన ప్రదేశాల్లో దీపాలు పెట్టకూడదు.
దీపాలు ఉన్న చోటికి దగ్గరలో ఒక బకెట్ నీళ్లు లేదా ఇసుక ఉంచండి. పెంపుడు కుక్కలు, పిల్లులు ఉన్న ఇళ్లలో అవి తోక ఊపుతూ దీపాల దగ్గరకు రాకుండా ఆ సాయంత్రం వాటిని లోపలి గదిలో ఉంచండి. పడుకునే ముందు ఇంట్లోని ప్రతి దీపాన్ని ఒకసారి చూసి, బయట పెట్టినవి ఆరిపోయాయో లేదో నిర్ధారించుకోండి.
చిన్న కాలిన గాయం అయితే వెంటనే ఆ భాగాన్ని పదిహేను ఇరవై నిమిషాలు చల్లటి నీటి కింద ఉంచండి. టూత్‌పేస్ట్, నూనె, ఐస్ ముక్కలు రాయకండి. గాయం పెద్దదైతే లేదా ముఖం, చేతులపై అయితే వెంటనే వైద్యుని దగ్గరకు వెళ్లండి. అత్యవసర నంబర్లు 112, అగ్నిమాపక 101, అంబులెన్స్ 108 ఫోన్ దగ్గర రాసి పెట్టుకోండి.
దీపాల అలంకరణలో అందం కంటే ముందు మన కుటుంబ భద్రతకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.
ఈ రోజే చేయదగిన ఒక పని
ఈ రోజే కొత్త మట్టి ప్రమిదలను ఒక బకెట్ నీటిలో రెండు గంటలు నానబెట్టి, గుడ్డ మీద బోర్లించి ఆరబెట్టండి, పగుళ్లు ఉన్నవి పక్కన పెట్టండి.
📖 దేవీ నవరాత్రులు: తొమ్మిది శక్తి రూపాలు – సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
తర్వాతి భాగంలో
దీపాలు వెలిగాక అమ్మవారికి నైవేద్యం సమర్పించాలి. దీపావళికి ఏ నైవేద్యాలు చేస్తారు, పరమాన్నం, పులిహోర ఎలా చేయాలి, పండుగ హడావుడి తగ్గించడానికి ముందు రోజే ఏం సిద్ధం చేసుకోవచ్చు అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం తర్వాతి భాగంలో ఉంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కొత్త మట్టి ప్రమిదలను ఎందుకు నానబెట్టాలి?
కొత్త మట్టి ప్రమిదలు పొడిగా ఉండి నూనెను ఎక్కువగా పీల్చుకుంటాయి. ముందుగా నీటిలో నానబెట్టి ఆరబెట్టడం వల్ల అవి నూనెను పీల్చుకోవు, దీపం ఎక్కువసేపు వెలుగుతుంది.
దీపారాధనకు ఏ నూనె వాడటం మంచిది?
పూజా మందిరంలో ఆవు నెయ్యితో మరియు ఇంటి బయట, బాల్కనీలలో నువ్వుల నూనెతో దీపాలు వెలిగించడం మన సంప్రదాయంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు వదులు దుస్తులు ఎందుకు వేసుకోకూడదు?
వదులుగా ఉండే దుస్తులు, ముఖ్యంగా పట్టు లేదా సింథటిక్ చీరల కొంగులు గాలికి ఎగిరి దీపాల మంటకు తగిలే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందుకే వాటిని జాగ్రత్తగా కట్టుకోవాలి.
అపార్ట్‌మెంట్ బాల్కనీలో దీపాలు పెట్టవచ్చా?
పెట్టవచ్చు, కానీ కర్టెన్లకు దూరంగా మరియు గాలికి కిందపడిపోకుండా స్థిరమైన ప్రదేశంలో పెట్టాలి. పిల్లలు ఆడుకునే చోట దీపాలు ఉంచకూడదు.
దీపావళి నాడు ప్రధాన దీపం ఎక్కడ ఉంచాలి?
దీపావళి రోజు ముందుగా దేవుని గదిలో లేదా పూజా మందిరంలో ప్రధాన దీపాన్ని వెలిగించాలి. ఆ తర్వాతే మిగతా ఇంట్లోకి దీపాలు తీసుకువెళ్లాలి.
మూలాలు
సమాచార పరిశీలన: 21 అక్టోబర్ 2026. తేదీలు, సమయాలు దృక్ పంచాంగం ఆధారంగా; నవంబర్ 5న తుది తనిఖీ.
