దీపావళికి ముందు ఇల్లు శుభ్రం చేసి, ప్రధాన గుమ్మానికి మామిడి తోరణాలు కట్టి, ముంగిట్లో బియ్యం పిండితో అష్టదళ పద్మం ముగ్గు వేయడం సంప్రదాయం. లక్ష్మీదేవిని ఆహ్వానించడానికి గడపకు పసుపు, కుంకుమ రాయడం మరొక ముఖ్యమైన ఆచారం.
దీపావళి దగ్గరపడుతుందంటే మీ ఇంట్లో అటక మీది సామాన్లు కిందకు దిగుతాయి, మూలల్లో బూజు దులపడం మొదలవుతుంది, ఎవరో ఒకరు “ఈ పాత పెట్టెలు ఎప్పుడు సర్దుతాం” అని అడుగుతుంటారు. ఇల్లు శుభ్రంగా, అందంగా ఉంటేనే పండుగ కళ వస్తుంది. కానీ అన్నీ దీపావళి రోజు ఉదయమే చేయాలనుకుంటే సాయంత్రం పూజకు ఓపిక మిగలదు. పండుగకు వారం ముందు నుంచి ఇల్లు ఎలా సిద్ధం చేసుకోవాలి, గుమ్మం ఎలా అలంకరించాలి, ఏ ముగ్గు ఎక్కడ వేయాలి అనేవి ఈ పోస్టులో వరుసగా చూద్దాం.
ఐదు రోజుల పండుగ పూర్తి పటం కోసం చదవండి: దీపావళి 2026 సంపూర్ణ మార్గదర్శిని.
దీపావళి ఇంటి అలంకరణకు ఏం కావాలి
- శుభ్రత: పండుగకు కనీసం మూడు రోజుల ముందే ఇంటిని, పూజా గదిని శుభ్రం చేసుకోవాలి.
- గడప అలంకరణ: ప్రధాన గుమ్మానికి పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టాలి.
- తోరణం: పండుగ రోజు ఉదయం తాజా మామిడి ఆకులతో తోరణం కట్టాలి.
- ముగ్గు: ఇంటి ముంగిట్లో బియ్యం పిండితో అష్టదళ పద్మం లేదా లక్ష్మీ పాదాల ముగ్గు వేయాలి.
దీపావళి ఇంటి అలంకరణ నాలుగు పనుల్లో పూర్తవుతుంది. ఇంటి శుభ్రత, గుమ్మానికి పసుపు కుంకుమ, మామిడి తోరణం, బియ్యప్పిండి ముగ్గు. దీనికి ఖరీదైన అలంకరణ వస్తువులు అవసరం లేదు. పసుపు, కుంకుమ, బియ్యప్పిండి, మామిడాకులు, కొన్ని పూలు చాలు. ఇతర ఊళ్ల సమయాల కోసం సిరీస్ ప్రధాన గైడ్ చూడండి.
లక్ష్మీదేవి శుభ్రమైన ఇంట్లోకే అడుగుపెడుతుందనేది తెలుగు కుటుంబాల్లో తరతరాలుగా ఉన్న విశ్వాసం. దీనికి తోడు ఆచరణలో కూడా ఒక కారణం కనిపిస్తుంది. వర్షాకాలం ముగిశాక ఇళ్లలో తేమ, బూజు, దుమ్ము పేరుకుపోయి ఉంటాయి, దీపావళి శుభ్రతతో అవన్నీ ఒకేసారి తొలగిపోతాయి.
పండుగకు వారం ముందు నుంచి ఇల్లు ఎలా సిద్ధం చేసుకోవాలి
ఇంటి శుభ్రతను ఒకే రోజు కాకుండా వారం రోజులకు పంచుకుంటే అలసట ఉండదు. ఒక్కో రోజు ఒక్కో భాగం తీసుకోండి. ఈ క్రమం ఒక సూచన మాత్రమే, మీ ఇంటి పరిమాణం, సమయాన్ని బట్టి మార్చుకోండి.
పండుగకు ఏడు రోజుల ముందు అటక, అల్మారాల పైభాగాలు, ఫ్యాన్లు, మూలల్లో బూజు దులపండి. పై నుంచి కిందకు శుభ్రం చేయడం నియమంగా పెట్టుకోండి, లేకపోతే పై దుమ్ము మళ్లీ శుభ్రం చేసిన నేల మీద పడుతుంది.
ఆరు, ఐదు రోజుల ముందు అల్మారాలు, పాత పెట్టెలు సర్దండి. ఏడాది నుంచి వాడని వస్తువులు, పగిలిన సామాన్లు, పాత పేపర్లు బయటకు తీయండి. బాగున్న బట్టలు, వస్తువులు అవసరమైనవారికి ఇవ్వడం కూడా పండుగకు తగిన పని.
నాలుగు రోజుల ముందు కిటికీలు, తలుపులు, గ్రిల్స్ తుడవండి. దీపాలు పెట్టబోయే బాల్కనీ గోడలు, కిటికీ అంచులు ఈ రోజే తుడిచి ఆరబెట్టుకుంటే తర్వాత నూనె మరకలు పడినా సులువుగా పోతాయి.
మూడు రోజుల ముందు వంటిల్లు, రెండు రోజుల ముందు పూజా గది శుభ్రం చేయండి. పూజా గదిలో పటాలు, విగ్రహాలు జాగ్రత్తగా తీసి, ఇత్తడి వస్తువులను చింతపండు లేదా నిమ్మకాయతో తోమి మెరిపించండి. పాత పూలు, ఎండిపోయిన దండలు తీసేసి మొక్కల కుండీలో వేయండి.
పండుగ ముందు రోజు ఇల్లు మొత్తం ఒకసారి తుడిచి, గుమ్మానికి పసుపు రాయండి. పండుగ రోజు ఉదయం కేవలం తోరణం, ముగ్గు, పూల అలంకరణ మాత్రమే మిగిలి ఉండాలి.
రోజుకు ఒక గంట, వారానికి ఏడు గంటలు, ఇలా పంచుకుంటే పండుగ రోజు మీరు ప్రశాంతంగా ఉంటారు.
ప్రధాన గుమ్మానికి పసుపు కుంకుమ, తోరణం ఎలా కట్టాలి
తెలుగు ఇళ్లలో ప్రధాన గుమ్మానికి, గడపకు ప్రత్యేక గౌరవం ఉంది. దీపావళికి గడపకు పసుపు రాసి, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, పైన మామిడి తోరణం కడతారు. ఇది ఇంటికి వచ్చే అతిథికి, లక్ష్మీదేవికి స్వాగతం పలికే సంకేతంగా భావిస్తారు.
- ముందుగా ప్రధాన గుమ్మాన్ని నీటితో శుభ్రంగా తుడవాలి.
- కొద్దిగా పసుపులో నీళ్లు కలిపి, ఆ మిశ్రమాన్ని గడపకు, గుమ్మానికి రాయాలి.
- పసుపు ఆరిన తర్వాత, కుంకుమతో బొట్లు పెట్టాలి.
- పండుగ రోజు ఉదయం తాజా మామిడి ఆకులను తీసుకుని, వాటికి పసుపు, కుంకుమ రాసి దారంతో తోరణంగా గుచ్చాలి.
- ఈ మామిడి తోరణాన్ని ప్రధాన గుమ్మానికి పైభాగంలో కట్టాలి.
📖 ధన్‌తేరస్ 2025 ఈరోజు అక్టోబర్ 18నే శుభ ముహూర్తం!
పసుపు ముద్ద కోసం రెండు చెంచాల పసుపులో కొన్ని చుక్కల నీళ్లు కలిపి, పేస్టులా చేయండి. మరీ పలుచగా ఉంటే కారిపోతుంది. చేతి వేళ్లతో లేదా చిన్న బ్రష్‌తో గడప మీద సన్నని పొరగా రాయండి. కుంకుమ బొట్లు సమాన దూరంలో, సుమారు నాలుగైదు అంగుళాలకు ఒకటి పెడితే అందంగా కనిపిస్తాయి.
మామిడి తోరణానికి ఒక సాధారణ ద్వారానికి సుమారు పదకొండు నుంచి ఇరవై ఒక్క ఆకులు సరిపోతాయి. ఆకుల కాడను దారానికి ముడి వేస్తూ లేదా సూదితో గుచ్చుతూ వరుసగా కట్టండి. మధ్యలో బంతి పూలు కలిపితే రంగు వస్తుంది. పండుగ రోజు ఉదయమే కట్టడం ఎందుకంటే, ముందే కడితే ఆకులు ఎండిపోతాయి.
అపార్ట్‌మెంట్లలో మామిడాకులు దొరకని వారు బంతి పూల దండ కట్టవచ్చు. ప్లాస్టిక్ తోరణాలు వాడే ఇళ్లు కూడా ఉన్నాయి, కానీ పండుగ తర్వాత ఎండిన మామిడాకులు మట్టిలో కలిసిపోతాయి, ప్లాస్టిక్ కలవదు.
ఏ ముగ్గు ఎక్కడ వేయాలి
దీపావళికి ఇంటి ముంగిట, పూజా గదిలో బియ్యప్పిండితో ముగ్గు వేయడం తెలుగు సంప్రదాయం. ముంగిటి ముగ్గు లక్ష్మీదేవికి స్వాగతం పలికే సంకేతంగా భావిస్తారు. రంగుల ముగ్గులు వేసినా, పూజా గదిలో, గుమ్మం ముందు కనీసం ఒక బియ్యప్పిండి ముగ్గు ఉంచడం చాలా ఇళ్లలో కనిపిస్తుంది.
| ముగ్గు రకం | ఎక్కడ వేయాలి |
|---|---|
| అష్టదళ పద్మం (ఎనిమిది రేకుల కమలం) | పూజా మందిరంలో, దేవుని పీట కింద మరియు తులసి కోట ముందు. |
| లక్ష్మీ పాదాలు | ప్రధాన గుమ్మం దగ్గర, ఇంట్లోకి వస్తున్నట్లుగా (లోపలికి చూస్తున్నట్లుగా) వేయాలి. |
| రంగుల ముగ్గులు | ఇంటి ముంగిట్లో లేదా ఆరుబయట. |
బియ్యప్పిండి ముగ్గుకు ఇంకో అందమైన కోణం ఉంది. చీమలు, చిన్న పక్షులు ఆ పిండిని తింటాయి. మన ముంగిట వేసిన ముగ్గు చిన్న ప్రాణులకు కూడా ఆహారం అవుతుందనే భావన మన పెద్దల ఆలోచనలో ఉంది.
లక్ష్మీ పాదాల ముగ్గు వేయడం చాలా సులభం. పిడికిలి బిగించి, పిడికిలి అంచును బియ్యప్పిండి ముద్దలో ముంచి నేల మీద అద్దితే పాదం ఆకారం వస్తుంది, వేళ్ల కొనలతో ఐదు చుక్కలు పెడితే వేళ్లు వస్తాయి. ఈ పాదాలను గుమ్మం బయటి నుంచి లోపలికి, పూజా గది వైపు నడుస్తున్నట్టు వరుసగా వేస్తారు.
బియ్యప్పిండితో అష్టదళ పద్మం ముగ్గు ఎలా వేయాలి
అష్టదళ పద్మం అంటే ఎనిమిది రేకుల తామర పువ్వు ఆకారంలో వేసే ముగ్గు. దీన్ని పొడి బియ్యప్పిండితో గానీ, బియ్యాన్ని నానబెట్టి రుబ్బిన తడి పిండితో గానీ వేయవచ్చు. తడి పిండి ముగ్గు ఎక్కువ రోజులు చెదరకుండా ఉంటుంది.
- ముందుగా నేలను నీటితో శుభ్రంగా తుడిచి, ఆరనివ్వాలి.
- బియ్యం పిండితో మధ్యలో ఒక చిన్న వృత్తం గీయాలి.
- ఆ వృత్తం చుట్టూ సమాన దూరంలో ఎనిమిది చుక్కలు పెట్టుకోవాలి.
- ఒక్కో చుక్కను కలుపుతూ వృత్తం నుండి బయటకు తామర రేకుల్లాగా ఎనిమిది రేకులను గీయాలి.
- ముగ్గు వేయడం పూర్తయిన తర్వాత, రేకుల మధ్యలో మరియు ముగ్గు చుట్టూ కుంకుమ లేదా పసుపుతో చిన్న బొట్లు పెట్టాలి.
ఎనిమిది చుక్కలు సమాన దూరంలో రావాలంటే ఒక సులభమైన పద్ధతి ఉంది. ముందు వృత్తం మీద పైన, కింద, ఎడమ, కుడి నాలుగు చుక్కలు పెట్టండి, గడియారంలో పన్నెండు, మూడు, ఆరు, తొమ్మిది లాగా. తర్వాత ప్రతి రెండు చుక్కల మధ్యలో ఒక్కో చుక్క పెడితే ఎనిమిది వస్తాయి.
తడి పిండి కోసం అర కప్పు బియ్యాన్ని రెండు గంటలు నానబెట్టి, కొంచెం నీళ్లతో మెత్తగా రుబ్బండి. ఒక చిన్న గుడ్డ ముక్కను ఆ పిండిలో ముంచి, మూడు వేళ్లతో పట్టుకుని పిండుతూ గీతలు గీస్తే సన్నని తెల్లని గీతలు వస్తాయి. పొడి పిండితో వేసేవారు బొటనవేలు, చూపుడువేలు మధ్య పిండి పట్టుకుని మెల్లగా జారవిడుస్తూ గీయాలి.
మొదటిసారి వేసేవారు ముగ్గు వేసే ముందు కాగితం మీద ఒకసారి సాధన చేయండి. మొదటి ముగ్గు పర్ఫెక్ట్‌గా రాకపోయినా పరవాలేదు, వంకర రేకుల్లో కూడా మీ శ్రద్ధ కనిపిస్తుంది.
దీపాల కోసం ఇంటిని ఎలా సిద్ధం చేయాలి
ఇల్లు శుభ్రం చేసేటప్పుడే సాయంత్రం దీపాలు ఎక్కడెక్కడ పెట్టాలో నిర్ణయించుకోండి. గుమ్మానికి ఇరువైపులా, తులసి కోట దగ్గర, బాల్కనీ అంచుల వెంబడి, అష్టదళ పద్మం ముగ్గు మధ్యలో దీపాలు పెట్టడం చాలా ఇళ్లలో కనిపిస్తుంది.
దీపాలు కింద పడకుండా, నేల మీద నూనె మరకలు పడకుండా ఉండేందుకు చిన్న మట్టి సాసర్లు లేదా విస్తరాకులు ముందే సిద్ధం చేసుకోండి. దీపాలు పెట్టే చోట్ల దగ్గర కర్టెన్లు, ఆరేసిన బట్టలు లేకుండా ఈ రోజే సర్దుకోండి. ప్రమిదలు, నూనె, వత్తుల పూర్తి వివరాలు 8వ భాగంలో ఉన్నాయి.
ఇల్లు శుభ్రంగా, గుమ్మం పసుపుతో, ముంగిట ముగ్గుతో, సాయంత్రం దీపాలతో, ఇదే దీపావళి ఇంటి పూర్తి అలంకరణ.
ఈ రోజే చేయదగిన ఒక పని
ఈ రోజే ఇంటిని ఏడు భాగాలుగా విభజించి, పండుగ వరకు ఏ రోజు ఏ భాగం శుభ్రం చేయాలో ఒక కాగితం మీద రాసి ఫ్రిజ్ తలుపుకు అతికించండి, మొదటి రోజు పనిగా బూజు దులపడం మొదలుపెట్టండి.
📖 దేవీ నవరాత్రులు: తొమ్మిది శక్తి రూపాలు – సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
తర్వాతి భాగంలో
ఇల్లు సిద్ధమైంది, నైవేద్యాలు పూర్తయ్యాయి. మరి అసలు దీపావళిని ఎందుకు జరుపుకుంటాం? రాముడు అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన రోజా, నరకాసుర వధ రోజా, బలి చక్రవర్తి కథకు దీపావళితో సంబంధం ఏమిటి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం తర్వాతి భాగంలో ఉంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
దీపావళికి ఇల్లు ఎప్పుడు శుభ్రం చేసుకోవాలి?
పండుగకు కనీసం మూడు లేదా నాలుగు రోజుల ముందే ఇంటిని, బూజులను శుభ్రం చేసుకోవడం ఉత్తమం. దీపావళి రోజు ఉదయం కేవలం గుమ్మం అలంకరణ చేసుకోవాలి.
గుమ్మానికి మామిడి తోరణం ఎందుకు కడతారు?
మామిడి ఆకులను శుభసూచకంగా భావిస్తారు. ఇవి ఇంటికి కళను తీసుకురావడమే కాకుండా, పండుగ వాతావరణాన్ని ఆహ్లాదకరంగా మారుస్తాయి.
లక్ష్మీ పాదాల ముగ్గు ఎలా వేయాలి?
లక్ష్మీ పాదాల ముగ్గును ఎల్లప్పుడూ ఇంటి ప్రధాన గుమ్మం దగ్గర, అమ్మవారు బయట నుంచి ఇంట్లోకి నడుచుకుంటూ వస్తున్నట్లుగా, పాదాలు లోపలికి చూస్తున్నట్లుగా వేయాలి.
బియ్యం పిండి ముగ్గు ఎందుకు వేయాలి?
చాక్ పీస్ లేదా రసాయన రంగులతో కాకుండా, బియ్యం పిండితో ముగ్గు వేయడం వల్ల చీమలు, చిన్న కీటకాలకు ఆహారం పెట్టినట్లు అవుతుందని మన సంప్రదాయం చెబుతోంది.
అష్టదళ పద్మం ముగ్గు ఎక్కడ వేయాలి?
అష్టదళ పద్మం (ఎనిమిది రేకుల కమలం) ముగ్గును ప్రధానంగా పూజా మందిరంలో దేవుని పీట కింద మరియు ఇంటి బయట తులసి కోట ముందు వేస్తారు.
మూలాలు
Traditional Telugu Home Practices
సమాచార పరిశీలన: 21 అక్టోబర్ 2026. తేదీలు, సమయాలు దృక్ పంచాంగం ఆధారంగా; నవంబర్ 5న తుది తనిఖీ.
