దీపావళి మరుసటి రోజు బలిపాడ్యమి మరియు గోవర్ధన పూజ జరుపుకుంటారు, ఆ తర్వాతి రోజు భగినీ హస్తభోజనం ఉంటుంది. 2026 లో బలిపాడ్యమి/గోవర్ధన పూజ నవంబర్ 10న, భగినీ హస్తభోజనం నవంబర్ 11న వస్తున్నాయి.
దీపావళి రాత్రి టపాసుల శబ్దాలు, దీపాల వెలుగులు ముగిశాక మరుసటి ఉదయం మీ ఇల్లు కొంచెం ప్రశాంతంగా కనిపిస్తుంది. ముగ్గుల రంగులు చెదిరి ఉంటాయి, ప్రమిదల్లో నూనె మరకలు మిగిలి ఉంటాయి. పండుగ అయిపోయిందని చాలామంది అనుకుంటారు. కానీ దీపావళి ఐదు రోజుల పండుగ, లక్ష్మీపూజ తర్వాత ఇంకా రెండు ముఖ్యమైన రోజులు ఉన్నాయి. బలిపాడ్యమి, భగినీ హస్తభోజనం. ఈ రెండు రోజులు ఏ తేదీల్లో వస్తాయి, వాటి వెనుక కథలు ఏమిటి, ఇంట్లో ఎలా జరుపుకోవాలి అనేవి ఈ సిరీస్ చివరి పోస్టులో వరుసగా చూద్దాం.
ఐదు రోజుల పండుగ పూర్తి పటం కోసం చదవండి: దీపావళి 2026 సంపూర్ణ మార్గదర్శిని.
బలిపాడ్యమి, గోవర్ధన పూజ, భగినీ హస్తభోజనం 2026 తేదీలు ఏవి
- బలిపాడ్యమి / గోవర్ధన పూజ: 10 నవంబర్ 2026 (కొన్ని క్యాలెండర్ల ప్రకారం 9 నవంబర్ మధ్యాహ్నం నుంచే పాడ్యమి మొదలవుతుంది).
- కార్తీక మాస ఆరంభం: 10 నవంబర్ 2026 ఉదయం నుంచి కార్తీక స్నానాలు ప్రారంభం.
- భగినీ హస్తభోజనం: 11 నవంబర్ 2026.
- ప్రాముఖ్యత: ఈ రోజులు అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెళ్ల అనుబంధానికి ప్రతీక.
2026 లో బలిపాడ్యమి, గోవర్ధన పూజ 10 నవంబర్ మంగళవారం, భగినీ హస్తభోజనం 11 నవంబర్ బుధవారం వస్తున్నాయి. పాడ్యమి తిథి 9 నవంబర్ మధ్యాహ్నమే మొదలవుతుంది కాబట్టి కొన్ని క్యాలెండర్లు బలిపాడ్యమిని 9వ తేదీగా చూపుతాయి. దృక్ పంచాంగం సహా చాలా పంచాంగాలు 10వ తేదీనే ప్రధానంగా చూపుతున్నాయి. మీ కుటుంబ పంచాంగం ఏ రోజు చెబితే దాన్నే పాటించండి.
ఇదే 10 నవంబర్ నుంచి కార్తీక మాసం మొదలవుతుంది, కార్తీక స్నానాలు ఆ రోజు ఉదయం నుంచి ప్రారంభమవుతాయి. అంటే దీపావళి వెలుగులు ముగియగానే కార్తీక దీపాల కాలం మొదలవుతుంది. ఇతర ఊళ్ల సమయాల కోసం సిరీస్ ప్రధాన గైడ్ చూడండి.
| పండుగ పేరు | కారణం మరియు కథ | ఎవరు చేసుకుంటారు |
|---|---|---|
| బలిపాడ్యమి | వామనుడు బలి చక్రవర్తికి ఇచ్చిన వరం | చాలా ప్రాంతాల్లో సాధారణ పూజగా |
| గోవర్ధన పూజ | శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తినందుకు | ముఖ్యంగా వైష్ణవ ఆలయాలు, ఉత్తరాది కుటుంబాల్లో |
| భగినీ హస్తభోజనం | యముడు తన సోదరి యమున ఇంటికి వెళ్లిన ఘట్టం | అన్నదమ్ములు, అక్కాచెల్లెళ్లు అందరూ |
ఒక ముఖ్యమైన విషయం. బలిపాడ్యమి, గోవర్ధన పూజ ఒకే రోజు వచ్చినా ఇవి రెండు వేర్వేరు పండుగలు, వేర్వేరు కథలు. ఒకటి వామనుడు, బలి కథ, మరొకటి శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన గిరిని ఎత్తిన కథ. రెండిటినీ ఒకటిగా కలిపి చెప్పకూడదు.
బలిపాడ్యమి అంటే ఏమిటి, బలి చక్రవర్తి కథ ఏం చెబుతుంది
బలిపాడ్యమి అంటే దీపావళి అమావాస్య తర్వాత వచ్చే కార్తీక శుద్ధ పాడ్యమి, బలి చక్రవర్తిని స్మరించుకునే రోజు. బలి ఒక గొప్ప దానశీలి అయిన రాక్షస రాజు, ప్రహ్లాదుని మనవడు. తన బలంతో మూడు లోకాలనూ జయించాడు.
శ్రీమద్భాగవతం 8వ స్కంధం వామనావతార కథ ప్రకారం, దేవతలను రక్షించడానికి విష్ణువు వామనుడు అనే పొట్టి బ్రాహ్మణ బాలుడిగా బలి యాగశాలకు వస్తాడు. మూడు అడుగుల నేల దానం అడుగుతాడు. గురువు శుక్రాచార్యుడు వారించినా బలి ఇచ్చిన మాట తప్పడు. వామనుడు ఒక్కసారిగా విశ్వరూపం దాల్చి రెండు అడుగుల్లో భూమి, ఆకాశాలను కొలుస్తాడు. మూడో అడుగు ఎక్కడ పెట్టాలని అడిగితే బలి వినయంగా తన తలను చూపిస్తాడు.
వామనుడు బలి తల మీద పాదం పెట్టి అతన్ని సుతలలోకానికి పంపుతాడు. అక్కడ బలిని రాజుగా ఉండమని వరం ఇస్తాడు, స్వయంగా అతని ద్వారపాలకుడిగా ఉంటానని మాట ఇస్తాడు (భాగవతం 8.22.33). ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఒక్కటే. వామనుడు బలిని చంపలేదు. “వామనుడు బలిని చంపాడు” అనే మాట భాగవతంలో లేదు.
📖 ధన్‌తేరస్ 2025 ఈరోజు అక్టోబర్ 18నే శుభ ముహూర్తం!
దీపావళి కాలంలో బలి చక్రవర్తికి ఉత్సవం జరపడం గురించి స్కాంద పురాణం కార్తీకమాస మాహాత్మ్యం ప్రస్తావిస్తుందని చెబుతారు. బలిపాడ్యమి నాడు చాలా ఇళ్లలో ఇంటి ముందు ముగ్గు వేసి, దీపం పెట్టి, బలి చక్రవర్తిని స్మరించుకుంటారు. ఆచారాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి, కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతాయి.
బలి కథ దానం గురించి, ఇచ్చిన మాట గురించి, అహంకారం వదిలి తల వంచడం గురించి.
గోవర్ధన పూజ ఎందుకు చేస్తారు
గోవర్ధన పూజ శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి గోకులాన్ని కాపాడిన ఘట్టానికి గుర్తుగా జరుపుకునే పండుగ. శ్రీమద్భాగవతం 10వ స్కంధం 24, 25 అధ్యాయాలు ఈ కథను చెబుతాయి.
గోకులంలో ప్రజలు ఏటా ఇంద్రుడికి యాగం చేసేవారు. పశువులకు మేత, నీరు ఇచ్చే గోవర్ధన గిరిని, ఆవులను పూజించడమే మనకు సరైనదని బాలకృష్ణుడు చెప్పడంతో ప్రజలు ఆ ఏడాది గోవర్ధనాన్ని పూజిస్తారు. దాంతో కోపించిన ఇంద్రుడు భారీ వర్షాలు కురిపిస్తాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఒక చేత్తో ఎత్తి గొడుగులా పట్టి, ఏడు రోజుల పాటు గోకుల ప్రజలను, పశువులను దాని కింద కాపాడాడని భాగవతం చెబుతుంది. చిటికెన వేలుతో ఎత్తాడని ప్రజాదరణ పొందిన చిత్రాల్లో కనిపిస్తుంది.
ఇస్కాన్, ఇతర వైష్ణవ ఆలయాల్లో ఈ రోజు అన్నకూటం పేరుతో ఎన్నో రకాల వంటకాలను కొండలా పేర్చి స్వామివారికి సమర్పిస్తారు. ఇది అన్ని తెలుగు ఇళ్లలో జరిగే ఆచారం కాదు, ఎక్కువగా ఆలయాల్లో, ఉత్తర భారత కుటుంబాల్లో కనిపిస్తుంది. మీ ఊరిలో వైష్ణవ ఆలయం ఉంటే ఈ రోజు సాయంత్రం అన్నకూటం దర్శనానికి వెళ్లవచ్చు.
ఈ కథలోని సందేశం పిల్లలకు సులభంగా అర్థమవుతుంది. మనకు అన్నం పెట్టే ప్రకృతిని, పశువులను గౌరవించాలి. ఆపదలో ఉన్నవారిని అందరం కలిసి కాపాడుకోవాలి.
భగినీ హస్తభోజనం అంటే ఏమిటి, యముడు యమున కథ ఏమిటి
భగినీ హస్తభోజనం అంటే సోదరి చేతి వంట భోజనం. దీపావళి ఐదో రోజు, కార్తీక శుద్ధ విదియ నాడు అన్నదమ్ములు తమ అక్కాచెల్లెళ్ల ఇంటికి వెళ్లి, వాళ్లు స్వయంగా వండి వడ్డించిన భోజనం చేసే ఆచారం ఇది. 2026 లో ఇది 11 నవంబర్ బుధవారం వస్తుంది. దీన్నే యమ ద్వితీయ అని కూడా అంటారు, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ప్రకటనల్లో కూడా భగినీ హస్తభోజనం అనే పేరే కనిపిస్తుంది.
పద్మపురాణం ఉత్తరఖండం 122వ అధ్యాయం ఈ ఆచారానికి ఆధారమైన కథను చెబుతుంది. యమధర్మరాజు సోదరి యమున చాలా కాలంగా అన్నయ్యను తన ఇంటికి భోజనానికి రమ్మని పిలుస్తూ ఉంటుంది. పనుల ఒత్తిడిలో యముడు వెళ్లలేకపోతాడు. చివరకు ఈ విదియ రోజు యమున ఇంటికి వెళ్తాడు. యమున సంతోషంతో అన్నయ్యకు స్నానం చేయించి, బొట్టు పెట్టి, స్వయంగా వండిన భోజనం వడ్డిస్తుంది. ఆ ఆప్యాయతకు మెచ్చిన యముడు ఆమెకు వరం ఇస్తాడు.
ఈ రోజు సోదరి ఇంటికి వెళ్లి ఆమె చేతి భోజనం చేసే సోదరుడికి యమభయం ఉండదని పురాణం చెప్పే ఫలితం భక్తి విశ్వాసానికి సంబంధించినది. దాన్ని ఆయుష్షు హామీగా చూడకూడదు. ఈ ఆచారంలోని అసలు అందం అన్నాచెల్లెళ్ల అనుబంధంలో ఉంది.
భగినీ హస్తభోజనం ఇంట్లో ఎలా జరుపుకోవాలి
భగినీ హస్తభోజనం నాడు సాధారణంగా సోదరుడు ఉదయమే స్నానం చేసి సోదరి ఇంటికి వెళ్తాడు. సోదరి అతనికి బొట్టు పెట్టి, కొన్ని ఇళ్లలో హారతి ఇచ్చి, తన చేతితో వండిన భోజనం వడ్డిస్తుంది. భోజనం తర్వాత సోదరుడు సోదరికి కొత్త బట్టలు, కానుక ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటాడు లేదా ఇస్తాడు, వయసును బట్టి.
భోజనంలో ప్రత్యేక వంటకాలు ఇవే ఉండాలనే నియమం లేదు. సోదరుడికి చిన్నప్పటి నుంచి ఇష్టమైన వంటకం ఒక్కటి చేసినా ఆ రోజుకు నిండుదనం వస్తుంది. పాయసం, పులిహోర, గారెలు చాలా ఇళ్లలో కనిపిస్తాయి.
ఈ కాలంలో అన్నాచెల్లెళ్లు వేర్వేరు ఊళ్లలో, దేశాల్లో ఉండటం సాధారణం. వెళ్లలేనివారు ఆ రోజు వీడియో కాల్ చేసి మాట్లాడుకోవడం, దగ్గర్లో ఉన్న బంధువుల సోదరి ఇంట్లో భోజనం చేయడం, లేదా సోదరి పేరుతో ఎవరికైనా భోజనం పెట్టడం లాంటివి చేస్తున్నారు. సోదరి లేనివారు కజిన్ సోదరి లేదా సోదరిలా భావించే బంధువు ఇంట్లో భోజనం చేసే ఆచారం కూడా ఉంది.
అక్క చేతి ముద్ద, అన్న ఇచ్చే చిన్న కానుక, ఈ రెండిటిలోనే భగినీ హస్తభోజనం పూర్తవుతుంది.
దీపావళి ఐదు రోజులు ఒక్క చూపులో
ఈ సిరీస్ మొత్తం చూసినవారి కోసం ఐదు రోజుల క్రమం మరోసారి. మొదటి రోజు ధనత్రయోదశి నాడు ఇంటి శుభ్రత, సాయంత్రం యమదీపం. రెండో రోజు నరక చతుర్దశి నాడు తెల్లవారుజామున అభ్యంగ స్నానం. మూడో రోజు అమావాస్య నాడు లక్ష్మీపూజ, కేదారగౌరీ వ్రతం, దీపాలు. నాలుగో రోజు బలిపాడ్యమి, గోవర్ధన పూజ, కార్తీక మాస ఆరంభం. ఐదో రోజు భగినీ హస్తభోజనం.
ప్రతి రోజు వివరాలు ఈ సిరీస్‌లోని విడి భాగాల్లో ఉన్నాయి, తేదీలు, ముహూర్తాలు అన్నీ సిరీస్ ప్రధాన గైడ్‌లో ఒకేచోట ఉన్నాయి.
ఈ రోజే చేయదగిన ఒక పని
ఈ రోజే మీ అక్క లేదా చెల్లికి ఫోన్ చేసి, 11 నవంబర్ భగినీ హస్తభోజనానికి వారి ఇంటికి వస్తున్నట్టు చెప్పండి, మీకు చిన్నప్పటి నుంచి ఇష్టమైన వంటకం ఏదో కూడా గుర్తుచేయండి.
📖 దేవీ నవరాత్రులు: తొమ్మిది శక్తి రూపాలు – సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
దీపావళి తర్వాత ఏమిటి
దీపావళి వెలుగులు ముగిసిన మరుసటి రోజే కార్తీక మాసం మొదలవుతుంది. కార్తీక స్నానాలు ఎప్పుడు, ఎలా చేయాలి, కార్తీక సోమవారాల ఉపవాసం ఏమిటి, కార్తీక దీపం ఇంట్లో ఎక్కడ పెట్టాలి అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు మా తర్వాతి సిరీస్‌లో ఉంటాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
బలిపాడ్యమి అంటే ఏమిటి?
శ్రీ మహావిష్ణువు వామనావతారంలో బలి చక్రవర్తిని సుతలలోకానికి పంపిన తర్వాత, అతనికి భూలోకంలో పూజలు అందుకునేలా వరం ఇచ్చిన రోజునే బలిపాడ్యమి అంటారు.
గోవర్ధన పూజ ఎందుకు చేస్తారు?
శ్రీకృష్ణుడు గోకులాన్ని భారీ వర్షాల నుండి రక్షించడానికి గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తిన దానికి గుర్తుగా వైష్ణవ ఆలయాల్లో దీపావళి మరుసటి రోజు గోవర్ధన పూజ చేస్తారు.
భగినీ హస్తభోజనం ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
దీపావళి పండుగ క్రమంలో ఐదో రోజు, అనగా పాడ్యమి తర్వాతి రోజైన విదియ నాడు భగినీ హస్తభోజనం జరుపుకుంటారు. 2026 లో ఇది నవంబర్ 11న వచ్చింది.
భగినీ హస్తభోజనం కథ ఏ పురాణంలో ఉంది?
యమధర్మరాజు తన సోదరి యమున ఇంటికి వెళ్లి భోజనం చేసిన ఈ కథ పద్మపురాణం ఉత్తరఖండంలో వివరించబడింది.
కార్తీక మాసం ఎప్పుడు మొదలవుతుంది?
దీపావళి అమావాస్య తర్వాతి రోజు వచ్చే పాడ్యమి నాటి నుంచి కార్తీక మాసం మొదలవుతుంది. 2026 లో నవంబర్ 10 వ తేదీ ఉదయం నుంచి కార్తీక స్నానాలు ప్రారంభమవుతాయి.
మూలాలు
సమాచార పరిశీలన: 21 అక్టోబర్ 2026. తేదీలు, సమయాలు దృక్ పంచాంగం ఆధారంగా; నవంబర్ 5న తుది తనిఖీ.
