బ్రహ్మము జగత్తుగా విస్తరించడంలో దాగిన దుఃఖ రహస్యం ఏమిటి? | యోగ వాశిష్టం S3 EP-26 | Yoga Vasistha

నిద్రలో పడిన కల మనకు నిజంగా అనిపిస్తుంది కదా — అందులో మనం ఏడుస్తాం, భయపడతాం, సంతోషిస్తాం, కానీ మేల్కొన్న తర్వాత అదంతా ఒక్క క్షణంలో మాయమైపోతుంది. కల చూస్తున్నప్పుడు మాత్రం అది నిజమని ఎందుకు నమ్మేస్తాం?

ఇదే ప్రశ్నను శ్రీరాముడు వశిష్ఠ మహర్షిని అడుగుతాడు. ద్వితీయలీల అనే దేవత సరస్వతిని పూజించి, తన భర్తను కలవాలని ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించిన కథ నుంచి మొదలైన ఈ సంభాషణ, చివరికి బ్రహ్మము ఎలా జగత్తుగా విస్తరిస్తుందో, మరియు ఆ జగత్తు నిజంగా ఎలా ‘ఉంది’ అనే గంభీరమైన సత్యం వైపు నడుస్తుంది.

📚 యోగ వాశిష్టం — పూర్తి పరిచయం & అన్ని ఎపిసోడ్‌లు

ద్వితీయలీల అంతరంగంలో మొలిచిన అసంతృప్తి

శ్రీ వసిష్ఠ మహర్షి రామచంద్రుడితో ఇలా చెప్పసాగాడు — ద్వితీయలీల అనే ఆ దేవత సరస్వతీదేవిని తన పూజాదులతో ప్రసన్నం చేసుకున్నది. అయితే, తన స్వస్వరూపాన్ని అర్థం చేసుకునే విషయంలో మాత్రం ఆమెకు ఇంకా కొంత అసంపూర్ణత్వం మిగిలి ఉన్నది. బుద్ధి మరింత వికసించాల్సిన అవసరం ఆమెకు ఉంది.

తన ఆ వాసనామయ దేహంతోనే భర్తను ప్రత్యక్షంగా చూడాలని ఆమె కోరుకున్నది. శరీరంతో సహా ఆకాశంలో మృదువైన పక్షిలా ఎగురుతూ సాగింది. ‘నా భర్తను నేను పొందబోతున్నాను కదా’ అనే ఒకే ఒక్క భావన ఆమెను ఉప్పొంగించింది.

సంకల్పం అనే అద్దంలో కనిపించిన స్త్రీరూపం

అలా వెళ్తూ వెళ్తూ ద్వితీయలీల ఒకచోట తనకు ఎదురుగా ఒక స్త్రీని చూసింది. ఆ స్త్రీ మరెవరో కాదు — ద్వితీయలీల యొక్క స్వంత ‘సంకల్పం’ అనే అద్దంలో, సరస్వతీదేవి యొక్క సంకల్ప ప్రభావం వల్ల ప్రతిబింబించిన ‘కుమారి’ అనే స్త్రీరూపం.

కుమారి స్వాగతం, ద్వితీయలీల ప్రశ్న

ఆ కుమారి ద్వితీయలీలను చూసి సంతోషంగా పలికింది.

కుమారి: ఓ జ్ఞప్తిదేవత భక్తురాలా! సుందరీ! నీకు స్వాగతం. నేను నీ కోసమే సరస్వతీదేవి ఆజ్ఞపై ఈ ఆకాశపథంలో వేచి ఉన్నాను.

ద్వితీయలీల: ఓహో! నువ్వు నా కంటే ముందే వచ్చి ఇక్కడ వేచి ఉన్నందుకు కృతజ్ఞతలు. దైవాంశ సంభూతురాలైన నువ్వు కనిపించకపోతే ఈ సువిశాల ఆకాశంలో నా గతి అగమ్యగోచరమే అయ్యేది.

‘మహాత్ముల దర్శనం వృథా కాదు’ అనే సత్యం

ద్వితీయలీల తన మనసులోని ఆత్రుతను ఆపుకోలేక, కుమారి ముందు తన కోరికను నిర్మొహమాటంగా చెప్పింది.

ద్వితీయలీల: మహాత్ముల దర్శనం అన్యాంనున్న కదాచన నిష్ఫలం — నీవంటి ఉత్తముల దర్శనం ఊరకే పోకూడదు కదా! నా భర్త ఎక్కడున్నాడు? నన్ను అక్కడికి వెంటనే తీసుకునిపో.

ద్వితీయలీలకు కుమారి సూచించిన మార్గం — సూక్ష్మశరీరం

కుమారి ఆమెను వారించి, ఒక సూక్ష్మమైన ఉపాయాన్ని బోధించింది.

కుమారి: అలా తొందరపడకు! నేను స్థూలమైన దానికంటే అతిసూక్ష్మమైన, స్వభావసిద్ధమైన ఆతివాహిక దేహాన్ని, అంటే సూక్ష్మశరీరాన్ని ధరించి ఉన్నాను — అనే భావనను నువ్వు దృఢంగా ఆశ్రయించు. అటువంటి సూక్ష్మశరీరధారిణివై నన్ను అనుసరించు. అప్పుడు నిన్ను నీ భర్త ఉన్నచోటికి నేను తీసుకుపోగలను.

ద్వితీయలీల బ్రహ్మాండ కర్పూరం దాటిన ప్రయాణం

ఆ మాటలు విన్న వెంటనే ద్వితీయలీల ఆతివాహిక దేహధారియై కుమారిని అనుసరించడం మొదలుపెట్టింది. జ్ఞప్తిదేవత అయిన సరస్వతి పంపిన ఆ కుమారి ముందుదారి చూపుతూ ఉండగా, ద్వితీయలీల బ్రహ్మాండ చిద్రమైన ఆకాశంలో ప్రవేశించింది.

క్రమంగా వారిద్దరూ మేఘమండలం దాటివేసి, వాయుమండలం ప్రవేశించారు. సూర్యమార్గమును దాటారు. నక్షత్రమండలమును అధిగమించారు. ఇంద్రుడు, దేవతలు, సిద్ధలోకమును, త్రిమూర్తులను కూడా అనాయాసంగా దాటివేశారు. బ్రహ్మాండ కర్పూరం చేరుకున్నారు.

మంచు ముక్కలు కుండలో పెట్టినప్పుడు ఆ కుండకు చిల్లి లేకున్నప్పటికీ, బాహ్యానికి మంచు ఖండములు నీటిబిందువుల రూపంలో చేరుతూ ఉంటాయి కదా! అలాగే ‘సంకల్పసిద్ధ’యైన ద్వితీయలీల బ్రహ్మాండము నుండి వెలువడింది — చిత్తమాత్ర శరీరియైన ఆమె సంకల్పమాత్ర జనితమైన ‘బ్రహ్మాండములు’ అనే విభ్రమములన్నీ తన అంతరమునే అనుభవిస్తున్నదని గ్రహించు. అన్ని అనుభవాలకు మూలకారణం సంస్కారమే.

అనంతమైన బ్రహ్మాండాల చిదాకాశం

ఈ విధంగా ఆమె బ్రహ్మాదిలోకములన్నీ దాటింది. కుమారి దేవతతో కూడుకున్నదై, బ్రహ్మాండ కర్పూరం — అంటే సర్వలోకములు కావలసిన space — దాటివేసింది. జలము మొదలైన ఆవరణములన్నీ అధిగమించింది. అంతం అంటూ లేని చిదాకాశంలో ప్రవేశించింది.

ఆ చిదాకాశంలో అసంఖ్యాకమైన బ్రహ్మాండములు ఒకదానికొకటి కనబడకుండా ఉండి ఉన్నాయి. ఒక పురుగు ఒక రేగుపండులో ప్రవేశిస్తుందని చూశావా? అలాగే, అక్కడ ఉన్న అసంఖ్యాకమైన బ్రహ్మాండములలోని ఒకానొక దానిలో మన ద్వితీయలీల, మరియు కుమారి ప్రవేశించారు. ఆ బ్రహ్మాండమండలము క్రింద ఉన్న పద్మునిరాజ్యమును సమీపించారు. క్రమంగా అంతఃపురంలో, పద్ముని భౌతిక దేహము ఉన్న గదిలో ప్రవేశించారు.

ద్వితీయలీల ప్రయాణంపై శ్రీరాముడి సందేహం

ఈ ప్రయాణ వృత్తాంతం విన్న శ్రీరాముడు వశిష్ఠ మహర్షి వైపు కుతూహలంగా చూశాడు.

శ్రీరామచంద్రుడు: ఈ పరమాత్మ దృష్టిలో ఈ సూక్ష్మ సంచారం ఇంత సంపూర్ణంగా జరిగిందా? గురుదేవా, నా ఒక్క సందేహం తీర్చండి — ‘ఇంట’లో ఉండగానే ఆమె తన భర్తను వెంటనే చేరగలదా? ఇంతదూరం ఎందుకు ప్రయాణించింది?

వసిష్ఠుని బోధ — భూమా భావననే భావ్రూప క్రియా

వసిష్ఠ మహర్షి ఆ సందేహానికి కరుణతో బదులిచ్చాడు.

వసిష్ఠ మహర్షి: ఓ రామచంద్రా! ఈ సూక్ష్మ శరీరమంతా ద్వితీయలీల భావనతో ఏర్పడినదే. ఆమె సంకల్పంలో ‘నేను ఎంతో దూరం నుంచి రాను’ అనే భావం లేదు — ‘నేను నా భర్తను వెతుక్కుంటూ ఆకాశమార్గం గుండా వెళ్తున్నాను’ అనే భావనే ఈ సంపూర్ణ యానాన్ని సృష్టించింది. అట్టి భావననే బ్రాహ్మి సృష్టిలో లోకమంతా అనుభవంలోకి తీసుకువస్తుంది.

బ్రహ్మము తానే జగత్తుగా విస్తరించడం

ద్వితీయలీల ప్రయాణాన్ని వివరిస్తూ, వశిష్ఠ మహర్షి ఇక్కడ మరింత లోతైన సత్యాన్ని విడమరచి చెప్పసాగాడు. సభలో నిశ్శబ్దం అలముకుంది, రాముడి కళ్లు ఆసక్తిగా మెరిశాయి.

వసిష్ఠ మహర్షి: బ్రహ్మము ఒక్కటే. అది సముద్రంలో మునిగిపోయేలా కరిగిపోవడమో, లేక ఇది సముద్రంలో లేనిదేదో, ద్వితీయమైనదేదో అనుకుంటే పొరపాటు. ‘నేను-నీవు-అతడు-అది-ఇదంతా ద్రష్టయే నాతోనే, వేరొక ప్రత్యేక అస్తిత్వమైన బ్రహ్మమే’ అనుసందంతా ‘నేను, నీవు — ఇక్కడ, అక్కడ’ అనునదంతా బ్రహ్మముగానే శేషిస్తుంది. అప్పుడు చూడబడేదంతా బ్రహ్మముగానే శేషిస్తుంది.

కల చూసేవాడే కలను రచించేవాడు

ద్వితీయలీల కథలో స్పష్టమైనట్లుగా, ఒక్కడు తన స్వప్నంలో పదార్థములు, నీవు-నేను-నీది-నాది వంటివి కల్పించుకుంటాడు కదా! అతడే స్వప్నద్రష్ట అయివుండి, ఆ స్వప్నమంతా రచించబడుతూ ఉన్న గమనాలను పొందుతున్నాడు కదా. ఆ స్వప్నంలో పదార్థ జాలము మొదలైన వాటిని తనయందే అయివుండికూడా, తనయందు ‘సుఖము-దుఃఖము-మానము-అవమానము’ మొదలైన అనుభవములను వేరైనవిగా దర్శించి పొందుతున్నాడు.

పంచభూతముల సూక్ష్మరూపం

అదేవిధంగా బ్రహ్మము — బ్రహ్మ్రప్రకాశ స్వరూపములు మాత్రమే అయినట్టి సూక్ష్మభూతములను, పంచభూతములను — ద్రవ-ఘన-వాయు-తేజ-ప్రదేశములను తనయందు అనుభవించుచున్నది. సూక్ష్మభూతరూపమును దాల్చిన ఆ బ్రహ్మవస్తువు ఈ జలము మొదలైన ఆవరణముల రూపములుగా అనుభవమగుచున్న స్థూలత్వమును తన కల్పనా బలముచేత పొందుచున్నది.

అట్టి సమయంలో ఆ బ్రహ్మము తనకు తానే ఈ బ్రహ్మాండ స్వరూపముగా గోచరించుచున్నది. బాహ్యమున ఉన్నట్టు తోచుచున్న ఈ వ్యవహారమంతా వాస్తవానికి అసత్యమే అయినప్పటికీ ‘దృఢమైన సత్యము’వలె అభ్యాసవశంచేత గోచరిస్తోంది. చూశావా? ఇట్టు బ్రహ్మవస్తువు ‘నేను సమష్టి జీవుడను’ అని చింతన చేసి తన మనోరాజ్యమును ఈ ‘బ్రహ్మాండము’ రూపమున విస్తరింపజేస్తుంది. అట్టి మనోరాజ్యమునే ‘జగత్తు’ అనే పేరుతో మనం చెప్పుకుంటున్నాం.

సంకల్ప శక్తి నియమాన్ని ఎప్పుడూ తప్పదు

వసిష్ఠ మహర్షి ఇక్కడ ద్వితీయలీలను తలచుకుంటూ ఇలా అన్నాడు.

వసిష్ఠ మహర్షి: ఓ ప్రియలీలా! సంకల్పమాత్రమే అయినప్పటికీ ఇదంతా ఒకానొక ‘సంకల్ప శక్తి-నియమము’ను అనుసరించే ప్రవర్తిస్తోంది. అట్టి నియమము సృష్ట్యాదియందు ఎట్లున్నదో, ఇప్పుడు అట్లే ఉండి ఉన్నది. చిత్తవృత్తులు ఏ రీతిగా ఉంటాయో ఆత్మచైతన్యం ఆ రీతిగానే స్ఫురిస్తూ ఉంటుంది. ఈ జగత్తునందు ‘అనియతి’ అయిన కార్యము ఒక్కటి కూడా జరగడం లేదు.

బంగారం తన ఆకారం వదలదు

వసిష్ఠుడు తన బోధను మరింత స్పష్టం చేస్తూ ఇలా కొనసాగించాడు.

వసిష్ఠ మహర్షి: బంగారం తన ఆకారమును ఎప్పుడైనా వదలి ఉంటుందా? లేదు కదా! అలాగే ఈ జగత్తు కూడా. ఇది మారుతూ కూడుకున్న బ్రహ్మమునందే ఉండి ఉన్నది. బ్రహ్మము నందే వెలసియున్న ఈ ‘జగత్తు’ ప్రళయసమయంలో కూడా శూన్యం కాజాలదు. సృష్టి ప్రారంభంలో ఎట్టి వస్తువు ఆవిర్భవించి ఉన్నదో అట్లే ఇప్పుడు కూడా ఉన్నది. నీటికి తరంగత్వమువలె బ్రహ్మమునకు జగదత్త్వము ఉండియే ఉంటుంది.

మంచు-చల్లదనం, నిప్పు-ఉష్ణంలా చైతన్యం-నియతి

వసిష్ఠ మహర్షి ముగింపు వైపు నడుస్తూ, ఒక చివరి ఉపమానంతో ఈ బోధను స్థిరపరిచాడు.

వసిష్ఠ మహర్షి: ‘మంచు-చల్లదనము’, ‘నిప్పు-ఉష్ణము’వలె ‘చైతన్యము-నియతి’ కలిసియే ఉంటాయి. చైతన్యము ఉన్నచోట సృష్టికూడా ఉండి ఉంటుంది. ఆకాశరూపమే అయిన ఈ పృథివి-జలము-వాయువు మొదలైనవి ఒకానొక నియతిని అనుసరించి సృష్ట్యాదియందు ఎట్లా ఉన్నాయో ఇప్పుడూ అట్లాగే ఉన్నాయి. వాటి స్వభావమునందు కొంచెము కూడా మార్పు ఉండటం లేదు.

నిత్యోదిత చైతన్యమే జీవుని వాస్తవ స్వరూపం

వసిష్ఠ మహర్షి తన బోధను ఈ చివరి ప్రకటనతో పూర్తి చేశాడు.

వసిష్ఠ మహర్షి: ఇట్లు ఆయా నియమములు అట్లే ప్రవర్తిస్తున్నాయి. చావు-పుట్టుక-బ్రతుకుల నియమము కూడా అట్లే మారకుండానే ప్రవర్తిస్తున్నది. జీవులందరు ఆ నియమమును అనుసరించే ప్రవర్తిస్తున్నారు. కాని, ఈ జీవుని వాస్తవ స్వరూపము సర్వ సంఘటనలకు అతీతమైనట్టి ‘నిత్యోదిత చైతన్యమే’. ఇందు సందేహించవలసినదంటూ ఏమీ లేదు.

పంచభూతముల మూల స్వభావం — వసిష్ఠుని బోధ ప్రకారం

భూతం	మూల స్వభావం
ఆకాశము (Space)	శూన్యస్వరూపము
జలము (Liquid)	ప్రసరించు స్వభావము

ద్వితీయలీల కథలోని ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం

ద్వితీయలీల యొక్క ఆకాశ ప్రయాణం కేవలం ఒక కథ కాదు — అది సంకల్పం ఎంత శక్తివంతంగా అనుభవాన్ని సృష్టిస్తుందో చూపే దృష్టాంతం. ఆమె ‘నేను దూరం ప్రయాణిస్తున్నాను’ అని భావించడం వల్లనే ఆ దూరమంతా, ఆ లోకాలన్నీ ఆమెకు వాస్తవంగా అనుభవమయ్యాయి. బ్రహ్మము కూడా అంతే — ‘నేను సమష్టి జీవుడను’ అని తలచడం వల్లనే ఈ జగత్తు రూపమున తనను తానే విస్తరించుకుంది.

బంగారం తన ఆకారాన్ని వదలకుండా ఉన్నట్టే, బ్రహ్మము తన స్వసత్తను, తన నిత్యత్వాన్ని, తన శాశ్వతత్వాన్ని ఏమాత్రం వదలదు. జగత్తు కనిపించినా, కనిపించకపోయినా బ్రహ్మము యథాతథంగా ఉంటుంది. ఇది అర్థమైతే మనం అనుభవించే సుఖదుఃఖాలు కూడా ఈ సంకల్ప నియమంలో భాగమేనని, వాటిని నిత్యచైతన్యం నుంచి వేరుగా చూడాల్సిన అవసరం లేదని బోధపడుతుంది.

ద్వితీయలీల అధ్యాయ సారాంశం

ద్వితీయలీల సరస్వతీదేవిని పూజించి, తన భర్తను చూడాలని ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది. మార్గంలో ఆమెకు కుమారి అనే దేవత తోడై, సూక్ష్మశరీరం ద్వారా ప్రయాణించే ఉపాయం చెబుతుంది. వారిద్దరూ లోకాలన్నీ దాటి, అనంతమైన బ్రహ్మాండాల నుంచి పద్ముని రాజ్యానికి చేరుకుంటారు. శ్రీరాముడి సందేహానికి బదులుగా వసిష్ఠుడు, ఈ ప్రయాణమంతా ద్వితీయలీల సంకల్పం వల్లే సాధ్యమైందని, బ్రహ్మము తానే జగత్తుగా విస్తరించి, జీవుని అనుభవాలన్నీ సృష్టిస్తుందని బోధిస్తాడు. బంగారం తన ఆకారం వదలనట్టే, బ్రహ్మము తన నిత్యచైతన్య స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ వదలదని ముగింపుగా చెబుతాడు.

గ్రంథ గమనికలు

• ప్రధాన సందేశం: సంకల్పమే అనుభవాన్ని సృష్టిస్తుంది; బ్రహ్మము తానే జగత్తుగా విస్తరించినా తన నిత్య చైతన్య స్వరూపాన్ని ఎన్నటికీ కోల్పోదు.
• తాత్విక బోధ: చైతన్యము, నియతి రెండూ కలిసియే ఉంటాయి — మంచు-చల్లదనం, నిప్పు-ఉష్ణంలా. జీవుని వాస్తవ స్వరూపం సర్వ సంఘటనలకు అతీతమైన నిత్యోదిత చైతన్యమే.
• తర్వాతి అధ్యాయంతో సంబంధం: ద్వితీయలీల పద్ముని రాజ్యానికి చేరుకున్న తర్వాత ఏం జరుగుతుంది, ఆ కథ మలుపు ఎటు తీసుకుపోతుందో తర్వాతి ఎపిసోడ్‌లో వసిష్ఠుడు వివరిస్తాడు.

బంగారం తన ఆకారాన్ని ఎప్పుడైనా వదలి ఉంటుందా? అలాగే జగత్తు కూడా బ్రహ్మమును వదలదు.

సంకల్పమాత్రమే అయినప్పటికీ ఇదంతా ఒక నిశ్చితమైన నియమాన్నే అనుసరిస్తుంది.

జీవుని వాస్తవ స్వరూపము సర్వ సంఘటనలకు అతీతమైన నిత్యోదిత చైతన్యమే.

ద్వితీయలీల వృత్తాంతం — తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

యోగ వాశిష్టంలో ద్వితీయలీల ఎవరు?

ద్వితీయలీల సరస్వతీదేవి భక్తురాలైన ఒక దేవత, ఆమె తన భర్తను చూడాలని కోరికతో ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించి, చివరికి బ్రహ్మము జగత్తుగా విస్తరించే సత్యాన్ని బోధించే సందర్భానికి కారణమవుతుంది.

కుమారి అనే పాత్ర ఎవరు, ఎందుకు కనిపించింది?

కుమారి అనేది ద్వితీయలీల యొక్క సంకల్పం అనే అద్దంలో సరస్వతీదేవి సంకల్ప ప్రభావం వల్ల ప్రతిబింబించిన స్త్రీరూపం, ఆమెకు మార్గదర్శకంగా వచ్చింది.

సూక్ష్మశరీరం అంటే ఏమిటి?

సూక్ష్మశరీరం అంటే స్థూలమైన భౌతిక దేహం కాకుండా, అతిసూక్ష్మమైన, స్వభావసిద్ధమైన ఆతివాహిక దేహం — దీని ద్వారానే ఆకాశ మార్గంలో సంచరించడం సాధ్యమవుతుంది.

బ్రహ్మము జగత్తుగా ఎలా మారుతుంది?

బ్రహ్మము ‘నేను సమష్టి జీవుడను’ అని చింతన చేసి, తన మనోరాజ్యాన్ని బ్రహ్మాండ రూపంలో విస్తరింపజేస్తుంది — ఆ మనోరాజ్యాన్నే మనం ‘జగత్తు’ అని పిలుస్తాము.

సంకల్ప శక్తి నియమం అంటే ఏమిటి?

సంకల్ప శక్తి నియమం అంటే చిత్తవృత్తులు ఏ రీతిగా ఉంటాయో ఆత్మచైతన్యం ఆ రీతిగానే స్ఫురిస్తుందనే నియమం — ఈ జగత్తులో అనియతమైన కార్యం ఒక్కటి కూడా జరగదు.

జీవుని వాస్తవ స్వరూపం ఏమిటి?

జీవుని వాస్తవ స్వరూపం సర్వ సంఘటనలకు అతీతమైన నిత్యోదిత చైతన్యమే, ఇందులో సందేహించవలసినది ఏమీ లేదని వసిష్ఠుడు స్పష్టం చేశాడు.

ద్వితీయలీల బోధ ముగింపు

ద్వితీయలీల ప్రయాణం మనకు ఒక లోతైన సత్యాన్ని బోధిస్తుంది — మన సంకల్పమే మన అనుభవాన్ని నిర్మిస్తుంది, కానీ ఆ అనుభవాల మధ్యలోనూ నిత్యచైతన్యం మారకుండానే ఉంటుంది. బంగారం తన ఆకారాన్ని వదలనట్టే బ్రహ్మము తన సత్యాన్ని వదలదు అని వసిష్ఠుడు చెప్పిన ఈ మాట మనలో ఎంతగా నిలిచిపోతుందో కదా. ద్వితీయలీల తన భర్తను చేరిన తర్వాత ఏం జరుగుతుంది? ఆ కథ మనలను ఎటు తీసుకువెళ్తుంది?

---

A. Ravinder — దశాబ్దాల గ్రంథ అధ్యయనం, ప్రచురిత తెలుగు రచయిత, దశాబ్ద పుణ్యక్షేత్ర యాత్రానుభవం.
ఈ అధ్యాయం మూల గ్రంథ ఆధారంగా RamthaMedia ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య అనుసరణ.
మూలం: ఉత్పత్తి ప్రకరణం • ద్వితీయలీల / సూక్ష్మదేహ భూమికా ప్రూఫం • అధ్యాయం 37-38