జీవితంలో ఎన్నో సమస్యలు, ఇంకెన్నో ఆటుపోట్లు. ఇవన్నీ ఎందుకు వస్తున్నాయి? అసలు ఈ సృష్టికి కారణం ఏమిటి? మరణం తర్వాత ఏం జరుగుతుంది? ఇలాంటి ఎన్నో చిక్కు ప్రశ్నలు సాధారణ మానవులకు ప్రతిరోజూ ఎదురవుతూనే ఉంటాయి. ఇలాంటి గందరగోళ పరిస్థితుల్లో ఉన్న ఒక సామాన్యుడికి, సరైన దారి చూపే అద్భుతమైన మార్గదర్శి లాంటిదే యోగవాసిష్ఠంలోని ఈ ఘట్టం. సాక్షాత్తూ ఆ శ్రీరామచంద్రుడికి తన గురువైన వశిష్ఠ మహర్షి చేసిన ఈ బోధ, నేటి మన జీవితాలకు కూడా నూరు శాతం సరిపోతుంది.
శ్రీరాముడు తన చిన్న వయసులోనే ఎన్నో పుణ్యతీర్థాలు, దేశాలు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత తీవ్రమైన వైరాగ్యంలోకి వెళ్లిపోతాడు. రాజభోగాలు, రాజ్యపాలన అన్నీ అతనికి వ్యర్థంగా కనిపిస్తాయి. తన మనస్సులోని తీవ్రమైన ఆవేదనను, వైరాగ్యాన్ని నిండు సభలో తన గురువుల ముందు వెళ్లగక్కుతాడు రాముడు. ఆ రాముని మాటలు విన్న సభలోని వారంతా ఒక్కసారిగా ఆశ్చర్యపోతారు. రాముని అజ్ఞానపు పొరలను తొలగించి, అతనికి ఆత్మజ్ఞానాన్ని అందించడానికి వశిష్ఠ మహర్షి సిద్ధమవుతాడు. ఇక్కడి నుంచే యోగవాసిష్ఠంలో అత్యంత కీలకమైన ‘ముముక్షు వ్యవహార ప్రకరణం’ మొదలవుతుంది. ముముక్షువు అంటే మోక్షాన్ని కోరుకునేవాడు లేదా ఆత్మజ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవాలని తపించేవాడు అని అర్థం.
సృష్టి ఆరంభంలో బ్రహ్మదేవుడు ఉపదేశించిన మహా రహస్యం
వశిష్ఠ మహర్షి రాముడితో అత్యంత ఆప్యాయంగా తన బోధనను ప్రారంభించాడు. “ఓ ప్రియశిష్యా రామచంద్రా! ఈ ప్రపంచం అంతా శాంతిగా ఉండాలనే గొప్ప ఉద్దేశ్యంతో, సృష్టి ప్రారంభంలో సాక్షాత్తూ ఆ బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా నాకు ఒక గొప్ప ఆత్మ తత్త్వశాస్త్రాన్ని ప్రవచించాడు. ఎంతో మహత్తరమైన ఆ జ్ఞానాన్ని ఇప్పుడు నీ ముందు ఉంచబోతున్నాను. పూర్తి శ్రద్ధతో విను” అని వశిష్ఠుడు చెప్పాడు.
రాముని మదిలో మెదిలిన ఒక గొప్ప సందేహం: ముక్తిలో రకాలు ఉంటాయా?
మనం ఏదైనా ఒక కొత్త విషయాన్ని నేర్చుకునేటప్పుడు ఎన్నో సందేహాలు రావడం సహజం. సాక్షాత్తూ ఆ శ్రీరాముడికి కూడా అలాంటి ఒక అద్భుతమైన సందేహం వచ్చింది. ఆత్మజ్ఞానంలోకి లోతుగా ప్రవేశించే ముందు, తన మనస్సులో తొలిచేస్తున్న ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్నను వశిష్ఠుని ముందు ఉంచాడు రాముడు.
“హే భగవంతుడా! గురుదేవా! మీరు నాకు మోక్షశాస్త్రాన్ని బోధించే ముందు నాకో చిన్న సందేహం ఉంది, దయచేసి దానిని నివారించండి” అని రాముడు కోరాడు.
- “ఇంతకు ముందు విశ్వామిత్ర మహర్షి చెబుతూ, శుకదేవుడు (శుక మహర్షి) విదేహముక్తి (శరీరం లేకుండా పొందే ముక్తి) పొందారని చెప్పారు కదా!” అని రాముడు గుర్తుచేశాడు.
- “శుక మహర్షికి తండ్రి, స్వయంగా ఆయనకు గురువు, ఎంతో గొప్ప బుద్ధిమంతుడు, సమస్తం తెలిసిన సర్వజ్ఞుడు అయిన ఈ వ్యాస మహర్షి (సభలో ఉన్న వ్యాసుడిని చూపిస్తూ) ఎందుకు విదేహముక్తి పొందలేదు?” అని రాముడు ప్రశ్నించాడు.
- “కేవలం శుకుడు మాత్రమే విదేహముక్తిని ఎందుకు పొందాడు? నిజానికి తత్త్వజ్ఞానానికి అత్యుత్తమమైన ఫలితం విదేహముక్తియే కదా! అలాంటప్పుడు వ్యాసుల వారు దానిని ఎందుకు పొందలేదు? అసలు శుకయోగిలో ఉన్న ప్రత్యేకత ఏమిటి?” అని రాముడు తన అమాయకమైన, కానీ ఎంతో లోతైన సందేహాన్ని బయటపెట్టాడు.
అనంతకోటి బ్రహ్మాండాలు: ఒక అద్భుతమైన సృష్టి రహస్యం
రాముని ప్రశ్నకు వశిష్ఠుడు చిరునవ్వుతో, ఎంతో ఓపికగా బదులివ్వడం ప్రారంభించాడు.
సూర్యుని నుండి కాంతి కిరణాలు ఎలాగైతే నిరంతరం వస్తూ ఉంటాయో, అలాగే స్వయంజ్యోతి స్వరూపుడైన ఆ ‘పరమాత్మ’ యొక్క చైతన్య శక్తి (లేదా చిత్ప్రకాశం) నుండి అనంత సంఖ్యలో బ్రహ్మాండాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి అని వశిష్ఠుడు వివరించాడు.
- ఒక వెలుతురు కిరణంలో లెక్కలేనన్ని చిన్న చిన్న ధూళి కణాలు (కాంతి రేణువులు) ఎగురుతూ కనిపించినట్లుగానే, ఈ పరమాత్మ అనే అనంతమైన చైతన్యంలో కోటానుకోట్ల బ్రహ్మాండాలు లేచి, ప్రవర్తించి, చివరకు అందులోనే లీనమైపోతున్నాయి.
- మనం ఇప్పుడు ఉన్న ఈ వర్తమాన క్షణంలో కూడా స్వర్గలోకం, మర్త్యలోకం (భూలోకం), పాతాళలోకం అనే మూడు లోకాలతో కూడిన బ్రహ్మాండాలు ఇసుక రేణువుల వలె పుడుతున్నాయి, వాటిని లెక్కించడం ఎవరి తరం కాదు అని మహర్షి స్పష్టం చేశాడు.
- మహాసముద్రంలో అలలు ఎలాగైతే ఎడతెగకుండా పుడుతూ, మళ్లీ ఆ సముద్రంలోనే కలిసిపోతూ ఉంటాయో.. అదే విధంగా భవిష్యత్తులో కూడా ఆ పరమాత్మ అనే మహాసముద్రంలో ఈ ప్రపంచాలు అనే అలలు అసంఖ్యాకంగా లేచి లయించబోతున్నాయి అని వశిష్ఠుడు ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణతో సృష్టి రహస్యాన్ని వివరించాడు.
అజ్ఞానుల దృష్టిలో సత్యం.. జ్ఞానుల దృష్టిలో కల!
ఈ అనంతమైన బ్రహ్మాండాలు, లోకాలు అన్నీ పరమాత్మ అనే మహాసముద్రంలో చిన్న నీటి బుడగల లాంటివి. అయితే, అజ్ఞానంలో ఉన్న సామాన్య జీవులు ఈ ప్రపంచాన్ని ఎలా చూస్తున్నారు, జ్ఞానులు ఎలా చూస్తున్నారు అనే విషయాన్ని వశిష్ఠుడు చాలా సులభంగా విడమరిచి చెప్పాడు.
ఈ జగత్తు అనే చిన్న రేణువులందు, “ఇదంతా సత్యమే, ఈ ఇల్లు నాది, ఈ ఆస్తులు నావి, ఈ బంధాలు శాశ్వతం” అనే భ్రమతో ఈ మాయలో పడిన జీవులు ప్రవర్తిస్తున్నారు. వాస్తవానికి ఇదంతా ఒక మాయ అని వారికి తెలియదు.
కానీ, ఆత్మజ్ఞానం పొందిన జీవన్ముక్త పురుషులకు మాత్రం పరిస్థితి వేరుగా ఉంటుంది. ఈ ప్రపంచంలో ఉన్నదంతా అశాశ్వతం, అసత్యం అనే విషయం వారికి స్పష్టంగా అవగతమై ఉంటుంది. అందుకే ఇదంతా వారికి ఒక కలలో జరిగే వ్యవహారం లాగా (స్వప్న తుల్యంగా) మాత్రమే ఉంటుంది.
- ఒక మనిషి నిద్రలో ఉన్నప్పుడు కల వస్తుంది. కలలో ఎన్నో రాజ్యాలు ఏలవచ్చు, ఎన్నో బాధలు పడవచ్చు. కానీ మెలకువ రాగానే అదంతా అబద్ధం అని ఎలాగైతే తెలిసిపోతుందో, జ్ఞానులకు కూడా ఈ ప్రపంచం అంతా అలాంటి ఒక కల లాంటిదే.
- ఇలాంటి కల లాంటి ఈ బ్రహ్మాండాలలో ఉన్న మన శరీరాలు కూడా ఎప్పటికైనా నశించిపోయేవే (నశ్వరము), కల లాంటివే, వాస్తవానికి ఏమాత్రం ఉనికి లేనివే (అసత్ తుల్యము) అని వశిష్ఠుడు తెలిపాడు.
దేహం ఉన్నా లేకున్నా.. జ్ఞానికి వచ్చే లోటేమీ లేదు!
అందుకే రామా! అసలు ఉనికిలోనే లేని ఈ భౌతిక దేహాలు కలిగి ఉండటంలో (జీవన్ముక్తి) లేదా ఈ దేహాలు లేకపోవడంలో (విదేహముక్తి) ప్రత్యేకత ఏముంటుంది? అని వశిష్ఠుడు రాముడిని ఎదురు ప్రశ్నించాడు.
ఆత్మతత్త్వాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్న జ్ఞానుల దృష్టిలో, ప్రాణంతో ఉండి శరీరంతో ఉన్న జీవన్ముక్తులకు వచ్చే నష్టం ఏమీ లేదు. శరీరం ఉన్నంత మాత్రాన అది విదేహముక్తి కన్నా తక్కువైనదిగా జ్ఞానులు ఎన్నడూ భావించరు. ఉన్న రహస్యం అంతా మన భౌతిక శరీరంలో లేదు, కేవలం తన వాస్తవ స్వరూపమైన ‘ఆత్మ’ను గురించిన సంపూర్ణ విజ్ఞానపూర్వకమైన జ్ఞానంలోనే దాగి ఉంది అని మహర్షి ముక్తాయింపునిచ్చాడు.
రాముని రెండవ సందేహం: క్షణ క్షణం మారే జగత్తును బట్టి శాశ్వత బ్రహ్మాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలం?
వశిష్ఠుని మాటలు విన్న రాముడికి సృష్టి విధానంపై ఒక అవగాహన వచ్చింది కానీ, తార్కికమైన మరో సందేహం వెంటాడింది.
“మహర్షీ! మీరు గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు కాలాల్లో ఈ బ్రహ్మాండాలు ఎలా పుడుతున్నాయి, ఎలా నశిస్తున్నాయి అని చెప్పిన విషయం చాలా సమంజసంగానే ఉంది. కానీ, మన కంటికి కనిపిస్తున్న ఈ ప్రపంచం అంతా ప్రతిక్షణం మారిపోతూనే ఉంది కదా! గతం, భవిష్యత్తుల మధ్య ఉన్న ఈ వర్తమాన కాలంలో మనకు కనిపించే వస్తువులు, పదార్థాలు అన్నీ ఏమాత్రం స్థిరంగా ఉండటం లేదు, అనిశ్చితంగా ఉంటున్నాయి” అని రాముడు తన విశ్లేషణను వినిపించాడు.
- “అందువల్ల, కేవలం ఈ వర్తమాన కాలంలో ఉన్న బ్రహ్మాండం గురించి, అందులో క్షణ క్షణం మారిపోయే వస్తువుల లక్షణాల గురించి తెలుసుకున్నంత మాత్రాన.. మనం ఎప్పటికీ మారని ఆ శాశ్వతమైన ‘బ్రహ్మతత్త్వాన్ని’ లేదా ‘ఆత్మ యొక్క వాస్తవ స్వభావాన్ని’ తెలుసుకోలేమేమో అని నాకు అనిపిస్తోంది” అని రాముడు అన్నాడు.
- “గతం, భవిష్యత్తు అనే రెండు నది గట్ల మధ్య మనకు దొరికిన ఈ వర్తమానాన్ని పక్కనపెట్టి, అసలు ఈ బ్రహ్మాండం ఎక్కడి నుంచి పుడుతోంది? మళ్లీ ఎటు వైపు వెళుతోంది? అని దాని పూర్వాపరాలను మనం తప్పక విచారించాలి” అని రాముడు తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరిచాడు.
- ఎప్పటికప్పుడు గతం, భవిష్యత్తులచే కప్పివేయబడుతున్న ఈ క్షణికమైన దృశ్య ప్రపంచాన్ని మనం ఎంత లోతుగా పరిశీలించినా, అది మనకు కావలసిన అసలైన ఉత్తమ జ్ఞానాన్ని ఇవ్వలేదేమో అని రాముడు సందేహం వ్యక్తం చేశాడు.
మానవ శరీర నిర్మాణ రహస్యం: స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ దేహాలు!
రాముని సూక్ష్మ బుద్ధికి వశిష్ఠుడు ఎంతో సంతోషించాడు. “ఓహో! రామా! నీ సూక్ష్మబుద్ధికి, తత్త్వాన్ని గ్రహించే సామర్థ్యానికి మెచ్చుకుంటున్నాను. అయితే ఈ కాలాలు, ఈ బ్రహ్మాండాలు, ఈ వ్యవహారం అంతా కూడా అజ్ఞానం వల్లే సత్యమైన దానిలాగా నడుస్తోంది. నీ ప్రశ్నలను దృష్టిలో ఉంచుకుని నేను చెప్పే ఈ శరీర రహస్యాలను జాగ్రత్తగా విను” అంటూ వశిష్ఠుడు మానవ దేహాల గురించి ఒక అద్భుతమైన విశ్లేషణ చేశాడు.
మానవుడికి కేవలం కంటికి కనిపించే ఈ దేహం మాత్రమే కాకుండా, మొత్తం మూడు రకాల శరీరాలు ఉంటాయని మన శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. వాటి గురించి వశిష్ఠుడు అత్యంత సులభంగా వివరించాడు.
1. స్థూల దేహం (భౌతిక శరీరం): మనం పశువులు, పక్షులు, మృగాలు, మనుష్యులు, దేవతలలో ‘మరణం’ (శరీర త్యాగం) అనే ప్రక్రియను కళ్లారా చూస్తూనే ఉన్నాం కదా. మన కళ్లకు స్పష్టంగా కనిపించే ఈ రక్తమాంసాలతో కూడిన శరీరాన్ని ‘స్థూల దేహం’ అంటారు. ఇది పృథ్వి (భూమి), జలము (నీరు), అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే ఐదు మూలకాల (పంచభూతాల) కలయిక వల్ల తయారైంది. అందుకే దీనిని భౌతిక శరీరం అని కూడా అంటారు. మరణించినప్పుడు ఈ దేహమే నేలకూలుతుంది.
2. సూక్ష్మ దేహం (అతివాహిక దేహం): ఇది చాలా ముఖ్యమైనది. భౌతికమైన ఈ స్థూల దేహం మరణంతో నశించినప్పటికీ, మనలోని ‘మనస్సు – బుద్ధి – చిత్తము – అహంకారం’ అనే నాల్గింటి సమన్వయం మాత్రం ఎప్పటికీ నశించదు. కంటికి కనిపించని ఈ అమరికనే ‘సూక్ష్మశరీరం’ లేదా ‘అతివాహిక దేహం’ అని అంటారు.
- అసలు ఈ సూక్ష్మ శరీరం అంటే ఏమిటి? ఒక జీవి జీవితకాలంలో ఏర్పరచుకున్న ఇష్టాలు, అయిష్టాలు, అవగాహనలు, అభిప్రాయాలు, కోరికలు, భావనలు, కోపతాపాలు వీటన్నింటి రూపమే ఈ సూక్ష్మ శరీరం.
- దీనినే కొన్ని శాస్త్రాలు ‘సంస్కారశేషము’ (మనస్సులో ముద్రపడిన అలవాట్లు లేదా వాసనలు) అని కూడా పిలుస్తాయి.
- మనిషి చనిపోయినప్పుడు కేవలం స్థూల దేహం మాత్రమే నేలకూలుతుంది తప్ప, ఈ అతివాహిక దేహం (సూక్ష్మ శరీరం) మాత్రం నశించదు, లేకుండా పోదు.
- కానీ అజ్ఞానంలో ఉన్న బంధువులు, కేవలం కంటికి కనిపించే పాంచభౌతిక దేహాన్ని మాత్రమే చూడగలరు కాబట్టి, “అయ్యో! మనవాడు చనిపోయాడే!” అని ఏడ్చి ఊరుకుంటారు. కానీ లోపల ఉన్న సూక్ష్మ శరీరం ఇంకో ప్రయాణానికి సిద్ధమవుతుందని వారికి తెలియదు.
3. కారణ దేహం (ప్రత్యగాత్మ / స్వస్వరూపాత్మ): స్థూల, సూక్ష్మ దేహాలకు అతీతంగా, వీటన్నింటికీ ఆధారంగా ఉన్నదే ‘కారణ దేహం’. ఇది అనుభవాలన్నింటినీ పొందేది (‘The Experiencer’). ఇదియే ప్రత్యగాత్మ (‘The Self’). దీనిని శాస్త్రాలు “తత్ (అది)”, “సః (అతడు)”, “స్వస్వరూపాత్మ” అనే పేర్లతో పిలుస్తాయి. ఈ కారణ దేహమే మనస్సుకంటే, బుద్ధికంటే ముందు ఉండే అసలైన మన ఉనికి.
మరణం తర్వాత ఈ జీవుడు ఎక్కడికి వెళతాడు? (పరలోక రహస్యం)
అందరినీ భయపెట్టే అతిపెద్ద ప్రశ్న మరణం. మనిషి చనిపోయాక ఏమవుతాడు? పరలోకం అంటే ఎక్కడో ఆకాశంలో ఉంటుందా? ఈ ప్రశ్నలకు వశిష్ఠుడు తన బోధనలో ఎంతో స్పష్టమైన, శాస్త్రీయమైన సమాధానం ఇచ్చాడు.
భౌతిక శరీరం నశించిపోయిన తర్వాత, కేవలం కోరికలు, ఆలోచనలతో కూడిన ‘సూక్ష్మ శరీరాన్ని’ మాత్రమే ధరించి ఉన్న ఈ జీవుడు ఎక్కడికో వెళ్లడు. అప్పటికప్పుడు తనలో బలంగా నాటుకుపోయిన వాసనలను (tendencies / తీరని కోరికలను) బట్టి, తన హృదయాకాశంలోనే (తన మనస్సు అనే ప్రదేశంలోనే) ముల్లోకాలను సృష్టించుకుని చూస్తుంటాడు. దీనినే మనం ‘పరలోకము’ అని అంటున్నాం.
అంటే పరలోకం అనేది ఎక్కడో భౌతికంగా ఉన్న ప్రదేశం కాదు, అది కేవలం సూక్ష్మ శరీరం తన కోరికల ఆధారంగా తనలో తాను సృష్టించుకునే ఒక మానసిక ప్రపంచం (Mental projection). మనం ఇప్పుడు ఇక్కడ అనుభవిస్తున్న ఈ ముల్లోకాలు కూడా ఒకప్పుడు అలాంటి సూక్ష్మ శరీర భావనలే అని వశిష్ఠుడు బాంబు పేల్చాడు. వర్తమాన శరీర ధారణకు ముందున్న స్థితికి ఇది కూడా పరలోకమే అయివున్నది కదా అని ఆయన వివరించాడు.
కానీ, కేవలం శరీరమే నేను అనుకునే వారికి, పంచభూతాలకు మాత్రమే పరిమితమైన బుద్ధి కలవారికి ఇదంతా అర్థం కాదు. పరలోకం అంటే ఎక్కడో దూరంగా ఉందనీ, చనిపోయాక ఎప్పటికో అక్కడికి వెళతామని వారు భ్రమపడతారు. కానీ సూక్ష్మ శరీర అనుభవం అనేది పంచభూతాల కంటే సూక్ష్మమైనది కాబట్టి, దానికి భౌతికమైన దూరం, కాలం అనే అవరోధాలు ఉండవు.
ఇక్కడ వశిష్ఠుడు ఒక అద్భుతమైన లాజిక్ చెప్పాడు. “మనం ఇప్పుడు చూస్తున్న ఈ భౌతిక దేహాన్ని కూడా, జీవుడు తన సూక్ష్మ దేహం సహాయంతోనే నడుపుతున్నాడు. ఉదాహరణకు, నేను ఇప్పుడు నీతో మాట్లాడుతున్నానంటే.. నా లోపల ఉన్న ‘మనో-బుద్ధి-చిత్త-అహంకారాలు’, నీ లోపల ఉన్న ‘మనో-బుద్ధి-చిత్త-అహంకారాలతో’ ప్రతిస్పందిస్తున్నాయి. అంతేతప్ప, కేవలం ప్రాణం లేని జడ పదార్థాలైన ఈ చెవులు, నోరు తమకు తాముగా మాట్లాడుకోలేవు కదా!” అని చాలా ప్రాక్టికల్ గా వివరించాడు.
పునర్జన్మ ఎలా వస్తుంది? ఈ సృష్టి అంతా ఒక మాయాజాలమేనా?
ఓ రామా! ఇహము, పరము, గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు.. వీటన్నింటినీ దర్శిస్తున్న ఈ ‘జీవుడు’ అనేవాడు వాస్తవానికి ఆ ప్రత్యగాత్మయే (పరబ్రహ్మమే) అని వశిష్ఠుడు తెలిపాడు. ఆ ఆత్మకు అసలు జననం, మరణం లాంటి ఎలాంటి వికారాలు ఏ సమయమందును లేవు.
చిదాకాశ స్వరూపుడైన పరమాత్మయే, కోరికలతో కూడిన ఈ సూక్ష్మ శరీరంతో తన హృదయాకాశంలో ఈ దృశ్యాలన్నింటినీ పొందుతున్నాడు. ఇదే జీవుని యొక్క ‘జగత్తు’ అనే అనుభవం. మనం చూస్తున్న ఈ భౌతిక శరీరం కూడా ఆ జగదృశ్యంలో (ఆ మైండ్ ప్రొజెక్షన్ లో) ఒక వస్తువు లాంటిదే.
ప్రతి ప్రాణి తన మనస్సులో ఉన్న సంస్కారాలను (వాసనలను) బట్టి, తాను బలంగా కోరుకునే అనుభవాలకు అనుగుణంగా కొత్త శరీరాలను (ఉపాధులను) పొందుతూ, వదిలేస్తూ ఉంటాడు. ఈ జీవుడు సత్యసంకల్పుడు. అతను దేనిని బలంగా భావిస్తాడో, అదే అతనికి అనుభవంగా ప్రాప్తిస్తుంది.
చనిపోయే సమయంలో ఈ జీవుని మానస నగరంలో (subtle body లో) ఏ కోరికలు బలంగా ఉంటాయో, వాటిని తీర్చుకోవడానికి తగిన భౌతిక శరీరాన్ని అతను మళ్లీ పొందుతాడు. అప్పుడు ఈ లోకంలో జనులు, “ఇతడు పుట్టాడురా” అని సంబరాలు చేసుకుంటారు. తన కర్మలను బట్టి మనుష్య, పశు, పక్షి, దేవత, రాక్షస జన్మలను ఈ జీవుడు పొందుతున్నాడు. ఒక ఉపనిషత్తు వాక్యం చెప్పినట్లు, జీవుడు తన భావనను బట్టే సింహంగానో, పెద్దపులిగానో రూపాంతరం చెందుతున్నాడు.
ఈ జగత్తును పోల్చిన 6 అద్భుతమైన ఉపమానాలు
మనం కళ్లారా చూస్తున్న ఈ భౌతిక ప్రపంచం నిజం కాదని, ఇదంతా అజ్ఞానం వల్ల కలిగిన భ్రమ అని చెప్పడానికి వశిష్ఠుడు ఆరు అద్భుతమైన ఉదాహరణలు చెప్పాడు.
- మనోరాజ్య విలాసం: ఎవడో తెలియని వాడు తన సంకల్పంతో రచించిన ఊహాజనితమైన మనోరాజ్యంలా ఈ జగత్తు ఉంది.
- ఇంద్రజాలం: ఒక గొప్ప మెజీషియన్ (ఐంద్రజాలికుడు) చేసే అద్భుతమైన మాయాజాలంలా ఈ ప్రపంచం కనిపిస్తోంది.
- కథార్ధ ప్రతిభాసం: ఒక గొప్ప కవి తన ఊహతో రాసిన ఒక పెద్ద కథ మధ్యలో మనం ఉన్నట్లుగా ఈ సృష్టి అనిపిస్తోంది.
- దుర్వాత భూకంపం: వాత రోగంతో బాధపడే రోగికి, భూమి కంపించకపోయినా కదులుతున్నట్లు అనిపించే భ్రమలా ఈ ప్రపంచం అనుభవంలోకి వస్తోంది.
- త్రస్త బాల పిశాచవత్: ఒక చిన్న పిల్లాడు దయ్యం కథలు విని పడుకుని, అర్ధరాత్రి మెలుకువ వచ్చి ఎదురుగా ఉన్న నీడను చూసి దయ్యం అని ఎలా భ్రమపడి భయపడతాడో.. మనిషి కూడా ఈ మాయా జగత్తును చూసి అలాగే భయపడుతున్నాడు.
- నౌక ప్రయాణం: పడవలో ప్రయాణించే వాడికి, ఒడ్డున స్థిరంగా ఉన్న చెట్లు కదులుతున్నట్లు ఎలా కనిపిస్తాయో, అలాగే ఆకాశంలో లేని పూలు ఉన్నట్లు స్మృతిలో ఎలా భ్రమ పడతాడో, ఈ జగత్తు కూడా అలాంటి ఒక భ్రమే.
ఈ అజ్ఞానం వల్లనే జీవుడు శరీరం ఉన్నప్పుడు, లేనప్పుడు కూడా ఈ మిథ్యా జగత్తును తన హృదయాకాశంలో చూస్తున్నాడు. మన అభిరుచులు, కోరికలు ఎప్పటికప్పుడు ఎలా మారిపోతూ ఉంటాయో, అలాగే పాత సంస్కారాలు పోతూ కొత్తవి వస్తూ ఉంటాయి. అరటి స్తంభంలో ఒక పొర తీస్తే ఇంకో పొర వచ్చినట్లు.. ఈ సంసార చక్రం అంతం లేకుండా తిరుగుతూనే ఉంటుంది. కానీ ఆత్మ దృష్టితో చూస్తే, ఈ పంచభూతాలు, ఈ సృష్టి అంతా అసలు లేనే లేవు. ఉన్నదంతా కేవలం అనాదిగా వస్తున్న ‘అవిద్య’ (అజ్ఞానం) చేసే మాయా నాటకం మాత్రమే!.
వ్యాస మహర్షికి సంబంధించిన రహస్యాలు: వశిష్ఠుని దివ్య దృష్టి!
ఆ సభలో కూర్చుని ఉన్న వ్యాస మహర్షి గురించి ఒక అద్భుతమైన రహస్యాన్ని వశిష్ఠుడు తన దివ్యదృష్టి ద్వారా చూసి రాముడికి చెప్పాడు.
“రామా! ఈ సృష్టి అంతా మాయే అయినప్పటికీ, నా దృష్టి ప్రసరించినంత వరకు పరిశీలించి నేను ఈ వ్యాసుడి గురించి చెపుతున్నాను విను. ఈ సభలో ఉన్న వ్యాసుడు నాకు 32వ వాడిగా కనిపిస్తున్నాడు. మొదటి 12 మంది వ్యాసులు ఆకృతిలో, చరిత్రలో సమానులే అయినా ఆత్మతత్త్వం విషయంలో కొంత అల్పజ్ఞులే. 13వ వ్యాసుని వంశం భిన్నమైనది. భవిష్యత్తులో కూడా ఎందరో వ్యాసులు, వాల్మీకులు జన్మించబోతున్నారు. ఈ కాలచక్రంలో ఇది 72వ త్రేతాయుగం.
ఒక క్రమం ప్రకారం చూస్తే ఈ వ్యాస మహామునికి ఇది 10వ అవతారం. మనం (నేను, వ్యాసుడు, వాల్మీకి) సమకాలికులుగా ఎన్నోసార్లు పుట్టాము. నా దివ్య దృష్టి వెళ్లినంత వరకు చూస్తే.. ఈ వ్యాసుడు భవిష్యత్తులో ఇంకో 8 సార్లు జన్మించనున్నాడు. ఆయన ‘మహాభారతము’ అనే ఇతిహాసాన్ని ఎనిమిది సార్లు వ్రాయబోతున్నాడు. వేదాలను విభజించి గొప్ప కీర్తి తెస్తాడు. ఆ తర్వాత బ్రహ్మదేవుడై విదేహముక్తుడు కాబోతున్నాడు.
కానీ రామా! ఈ వ్యాసుడు ఇప్పటికిప్పుడే జీవన్ముక్తుడు! గొప్ప మనోనిగ్రహం, శాంతం కలవాడు. అతనిలో మోహం, అహంకారం, మమకారం ఏమాత్రం లేవు. అందుకే అతడు శోకరహితుడై స్వచ్ఛంగా ప్రకాశిస్తున్నాడు” అని వశిష్ఠుడు వ్యాసుని ఔన్నత్యాన్ని కీర్తించాడు.
ధాన్యం రాశిని పోసి కొలిచినప్పుడు గింజలు ఎప్పుడూ ఒకేలా పడనట్లు, ఈ ప్రాణులు కూడా వివిధ సృష్టుల్లో వివిధ రకాలుగా ఉంటారు. సముద్రంలోని అలలు ఒకసారి ఒకలా, మరోసారి మరోలా ఉన్నట్లు కాలం అనే మహాసముద్రంలో సృష్టి తరంగాలు కూడా మారుతూ ఉంటాయి అని వశిష్ఠుడు విశదీకరించాడు.
ముగింపు: జీవన్ముక్తి vs విదేహముక్తి – సముద్రం, అలల అద్భుతమైన ఉదాహరణ
చివరిగా రాముడు అడిగిన అసలు ప్రశ్నకు వశిష్ఠుడు ముక్తాయింపు ఇస్తూ.. “తత్త్వజ్ఞాని దృష్టిలో ఈ వికల్పాలు (భేదాలు) అసలు లేనే లేవు. సృష్టి తరంగాలు కదులుతున్నా అతని అంతరంగం మాత్రం చెక్కుచెదరదు, ప్రశాంతతను కోల్పోడు. మాయా పొర తొలగినప్పుడు ఈ జీవుడు బ్రహ్మస్వరూపంగానే మిగిలిపోతాడు.
దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి సముద్రమునే ఉదాహరణగా తీసుకుందాం. సముద్రంలో అలలు ఉన్నా, లేకపోయినా అందులోని నీరు నీరుగానే ఉంటుంది కదా! అలాగే జ్ఞానులు విదేహముక్తులైనా (శరీరం లేకపోయినా), సదేహముక్తులైనా (శరీరంతో ఉన్నా) ఇద్దరూ ఒక్కటే! రెండింటికీ భేదం ఏమీ లేదు. విషయ భోగాలకు (ఇంద్రియ సుఖాలకు) బానిస కాకపోవడమే అసలైన ముక్తి! అలాంటప్పుడు అది సదేహం అయితేనేమి? విదేహం అయితేనేమి? జీవన్ముక్తి స్థితిలో భోగాల పట్ల కోరికే ఉండదు కాబట్టి, అది కూడా నిర్వాణముక్తి (విదేహముక్తి) లాంటిదే.
జ్ఞాని అయిన వ్యాసుడిని మనం కేవలం ఒక మట్టి కుండను, వస్త్రాన్ని చూసినట్లు భౌతిక దృష్టితో చూస్తున్నాం. కానీ అతని అంతరంగిక స్థితి ఎంతో ఉన్నతమైనది. కాబట్టి ఒక ఉపాధిని (శరీరాన్ని) బట్టి ఒకరి జ్ఞానాన్ని లెక్కించడం సాధ్యం కాదు. బోధ స్వరూపులైన ముక్తులకు భేదం ఉండదు. గాలి వీచినా, వీచకపోయినా అది గాలి మాత్రమే అయినట్లు.. ఇందులో సందేహించాల్సింది ఏమీ లేదు.
నా యొక్క, ఈ వ్యాస భగవానుని యొక్క అసలైన లక్ష్యం సదేహ-విదేహ ముక్తుల గురించి వాదించుకోవడం కాదు. మా ఇరువురి అత్యున్నత లక్ష్యం.. ఈ జీవాత్మ, పరమాత్మలు వేరు కాదు, ఇద్దరూ ఒక్కటే (అభేదము) అని నిరూపించడమే! ఎందుకంటే అంతిమ సత్యం అదే కాబట్టి!” అంటూ వశిష్ఠుడు తన అద్భుతమైన బోధను లోక కళ్యాణం కోసం, అజ్ఞాన అంధకారాన్ని పారద్రోలడం కోసం ఆరంభించాడు
