తెలుగు పంచాంగం ప్రకారం 2026 నవంబర్ 16న వచ్చే తొలి కార్తీక సోమవారం నాడు వేకువజామునే స్నానం చేసి, ఇంట్లో శివలింగానికి లేదా శివపటానికి జలాభిషేకం చేసి బిల్వదళాలు సమర్పించాలి. పగలంతా శక్తికొలదీ సాత్విక నియమం పాటించి, సాయంత్రం ప్రదోష సమయంలో శివాలయాన్ని దర్శించి నువ్వుల నూనె దీపం వెలిగించడం సర్వోత్తమ విధానం.
కార్తీక మాసం నేపథ్యం కోసం కార్తీక మాసం ప్రధాన మార్గదర్శిని.
కార్తీక మాసంలోని సోమవారం అంటే భక్తుల హృదయాలలో ఒక అనిర్వచనీయమైన ఆనందం పొంగిపొర్లుతుంది. 2026 సంవత్సరంలో నవంబర్ 16న మొదటి కార్తీక సోమవారం వస్తోంది. వేకువజాము నుండే ఊరూరా శివాలయాల్లో బిల్వదళాలు, మారేడు కాయలు, ఓం నమః శివాయ మంత్రోచ్ఛారణలతో ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం నిండిపోతుంది. అయితే ప్రతి ఒక్కరికీ ఉదయాన్నే ఆలయానికి వెళ్లి గంటల తరబడి క్యూలో నిలబడే సమయం లేకపోవచ్చు. మరి ఇంట్లోనే భక్తిగా పూజ ప్రారంభించి, ఆ తర్వాత ఆఫీసు లేదా ఇంటి పనులు చేసుకుంటూ, సాయంత్రం ప్రశాంతంగా శివదర్శనం ఎలా చేసుకోవాలో పూర్తి విధానం చూద్దాం.
ఈ పోస్టును పూర్తిగా ఇంగ్లీష్ లో కూడా చదవండి – Read this article in English
తొలి కార్తీక సోమవారం ఉదయం ఇంట్లో శివపూజ విధానం
సూర్యోదయానికి ముందు నక్షత్రాలు కనిపించే బ్రహ్మముహూర్తంలో మేల్కొని కార్తీక స్నానం ఆచరించడం మొదటి సోపానం. స్నానం తర్వాత నుదుటన విభూతి త్రిపుండ్రాలను ధరించి, శుభ్రమైన వస్త్రాలతో పూజా మందిరంలోకి ప్రవేశించాలి. ముందురోజే సిద్ధం చేసుకున్న మట్టి ప్రమిదలో ఆవు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె పోసి జంట పత్తి వత్తులతో దీపాన్ని వెలిగించాలి.
అనంతరం విఘ్నేశ్వరుని స్మరించి, శివలింగానికి శుద్ధ జలంతో అభిషేకం చేయాలి. ఇంట్లో పంచామృతాలు అంటే పాలు, పెరుగు, తేనె, నెయ్యి, పంచదారతో అభిషేకం చేసుకుంటే అతి శ్రేష్ఠం, లేకపోయినా కేవలం స్వచ్ఛమైన నీటితో ఓం నమః శివాయ అంటూ అభిషేకం చేసినా ఆ అభిషేక ప్రియుడు సంతుష్టుడవుతాడు. అభిషేకం తర్వాత స్వామిని తుడిచి, విభూతి గంధం అలంకరించి, బిల్వదళాలతో అర్చన చేసి, పాలు పండ్లు నైవేద్యంగా సమర్పించి హారతి ఇవ్వాలి.
దీప నియమాల కోసం కార్తీక దీపం ఉదయమా సాయంత్రమా మరియు కార్తీక సోమవారం వ్రతం విధానం చదవండి.
ఉపవాసం మరియు రోజంతా మనసులో దైవచింతన
తొలి కార్తీక సోమవారం నాడు ఉపవాసం ఉండే ఆచారం అనేక కుటుంబాలలో ఉంటుంది. పూర్తి నిరాహార దీక్ష అందరి శరీర తత్త్వానికి సరిపోదు కాబట్టి, యువకులు, ఆరోగ్యవంతులు పగలంతా పండ్లు, పాలు, కొబ్బరి నీళ్లు లేదా సగ్గుబియ్యం జావ తీసుకుంటూ సాయంత్రం వరకు ఉండవచ్చు. అనారోగ్య సమస్యలు, షుగర్, బీపీ ఉన్నవారు మరియు వృద్ధులు వేళకు సాత్విక భోజనం చేస్తూనే మనసులో శివనామాన్ని జపించుకోవడం శ్రేయస్కరం. ఆకలితో ఉంటూ కోపతాపాలకు లోనయ్యే ఉపవాసం కన్నా, ప్రశాంతంగా సాత్విక ఆహారం తీసుకుంటూ అందరితో ప్రేమగా మాట్లాడటమే భగవంతునికి ఇష్టం.
తొలి కార్తీక సోమవారం దినచర్య క్రమ పట్టిక
| వేళ | ఇంట్లో లేదా ఆలయంలో ఆచరణ | గమనించవలసిన అంశం |
|---|---|---|
| వేకువజాము | సప్త నదుల స్మరణతో స్నానం మరియు దీపారాధన | చలికి తగ్గట్టుగా వృద్ధులు గోరువెచ్చని నీటిని వాడవచ్చు |
| ఉదయం పూజ | ఇంట్లో శివాభిషేకం, బిల్వార్చన, లింగాష్టకం పారాయణం | ఉద్యోగులు 15 నిమిషాల్లో సంక్షిప్తంగా ముగించి వెళ్లవచ్చు |
| మధ్యాహ్నం | సాత్విక అల్పాహారం, అన్నదానం లేదా ఇతరులకు సహాయం | ఆఫీసులో ఉన్నా అబద్ధాలు, కోపానికి దూరంగా ఉండడం వ్రతంలో భాగమే |
| సాయంత్రం ప్రదోషం | శివాలయ దర్శనం, దీపారాధన, నక్షత్ర దర్శనం తర్వాత నక్త భోజనం | ఆలయ ప్రాంగణంలో క్యూలో ఓపికగా ఉండి దర్శనం చేసుకోవడం |
సాయంత్రం శివాలయ దర్శనం మరియు ఆలయ దీపారాధన
సూర్యాస్తమయం సమీపించే ప్రదోష వేళలో శివాలయానికి వెళ్లడం తొలి కార్తీక సోమవారం నాడు అత్యంత మధురమైన అనుభూతిని ఇస్తుంది. ఆలయానికి వెళ్లినప్పుడు ఇంటి నుండి తీసుకెళ్లిన మట్టి ప్రమిదలో నువ్వుల నూనె లేదా ఆవు నెయ్యితో దీపం వెలిగించి ధ్వజస్తంభం వద్ద గానీ, ఆలయ దీప స్తంభం వద్ద గానీ ఉంచి నమస్కరిస్తారు. అంతేకాకుండా స్కాంద పురాణం ప్రకారం ఆలయంలో ఎవరైనా వెలిగించిన దీపం గాలికి ఆరిపోతుంటే దాన్ని కాపాడటం కూడా అంతే పుణ్యప్రదమైన సేవ.
రద్దీ ఎక్కువగా ఉండే ఆలయాలలో క్యూలైన్లలో తోపులాటలకు దిగకుండా, మనస్సులో ఓం నమః శివాయ అని జపిస్తూ వెళ్లాలి. గర్భాలయంలో శివుని దర్శనం చేసుకున్న తర్వాత, ఆలయ ప్రాంగణంలోని బిల్వ వృక్షం వద్ద కాసేపు కూర్చుని, కార్తీక పురాణంలోని ఒక అధ్యాయాన్ని స్మరించుకోవడం ఎంతో సంతృప్తినిస్తుంది.
రాత్రి నక్షత్ర దర్శనం తర్వాత నక్త భోజన విధానం
ఆలయ దర్శనం ముగించుకుని ఇంటికి చేరిన తర్వాత, ఇంటి గడప వద్ద, తులసి కోట వద్ద దీపాలు వెలిగించాలి. ఆకాశంలో నక్షత్రాలు కనిపించిన తర్వాత తల పైకెత్తి నమస్కరించి, వ్రతాన్ని పూర్తి చేసి దేవునికి నివేదించిన సాత్విక భోజనాన్ని స్వీకరించాలి. పెరుగన్నం, ఇడ్లీ, గోధుమ ఉప్మా లేదా రొట్టెలు వంటి తేలికపాటి ఆహారం రాత్రికి తీసుకోవడం వల్ల జీర్ణవ్యవస్థ హాయిగా ఉంటుంది.
ముగింపు
2026 నవంబర్ 16న వచ్చే తొలి కార్తీక సోమవారం మనందరిలో కొత్త ఆధ్యాత్మిక చైతన్యాన్ని నింపే పర్వదినం. ఇంట్లోనే సాదాసీదాగా చేసుకున్న అభిషేకమైనా, సాయంత్రం శివాలయంలో వెలిగించే ఒక మట్టి ప్రమిద అయినా మనసులోని స్వచ్ఛమైన భక్తితో చేసినప్పుడు ఆ మహాదేవుడు తప్పక కరుణిస్తాడు. ఓం నమః శివాయ!
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
తొలి కార్తీక సోమవారం నాడు ఆలయానికి వెళ్లడం కుదరకపోతే ఏమి చేయాలి?
ఇంట్లోనే శివలింగానికి లేదా శివపటానికి శుద్ధ జలంతో అభిషేకం, బిల్వార్చన చేసి, దీపారాధన చేసుకుంటే ఆలయ దర్శన ఫలమే లభిస్తుంది.
కార్తీక సోమవారం నాడు రాత్రి భోజనం ఎప్పుడు చేయాలి?
సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఆకాశంలో నక్షత్రాలను దర్శించుకుని, దీపారాధన పూర్తి చేసిన అనంతరం సాత్విక భోజనం చేయవచ్చు.
శివాలయానికి వెళ్లినప్పుడు ప్రమిదలో ఏ నూనెతో దీపం వెలిగించాలి?
నువ్వుల నూనె లేదా స్వచ్ఛమైన ఆవు నెయ్యితో ఆలయ ప్రాంగణంలో దీపం వెలిగించడం అత్యంత శుభప్రదం.
తొలి సోమవారం వ్రతం ఉదయం పూజలో ఏ శ్లోకాలు చదవాలి?
శివ పంచాక్షరీ మంత్రం (ఓం నమః శివాయ), లింగాష్టకం, బిల్వాష్టకం లేదా మీకు తెలిసిన శివ స్తుతులను భక్తితో చదువుకోవచ్చు.




