మనిషి మనసులో ఎప్పటి నుంచో గూడుకట్టుకున్న ఆశ అనే చీకటి వివేకాన్ని ఎలా నాశనం చేస్తుందో ఈ భాగంలో స్పష్టంగా తెలుసుకుంటాం. ఆశ ఒక మాయదారి వల లాంటిది. ఇది మనసులో ఉండి మనిషిని దహించివేస్తుంది. వివేకం అనే కత్తితో ఈ తృష్ణను ఛేదిస్తేనే శాంతి కలుగుతుందని శ్రీరాముడు విశ్వామిత్రునికి వివరిస్తున్నాడు.
ప్రతి మనిషి జీవితంలో ఏదో సాధించాలి లేదా ఏదైనా పొందాలి అనే కోరిక సహజంగా ఉంటుంది. కానీ ఆ కోరిక హద్దు దాటి అత్యాశగా, తృష్ణగా మారితే అది మనిషి వివేకాన్ని ఎలా అంధకారం చేస్తుందో యోగవాసిష్ఠంలో అద్భుతంగా చెప్పారు. మనసులో పుట్టే ఈ ఆశను జయించకపోతే ఏమవుతుందో, అది మనిషిని ఎలా దిగజారుస్తుందో శ్రీరాముడు విశ్వామిత్ర మహర్షికి చెప్తున్న అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టం ఇది. ఈ సంభాషణ మన జీవితాలకు కూడా కచ్చితంగా అన్వయించుకోవాల్సిన అద్భుత సత్యం.
ఆశ అనే అజ్ఞానపు చీకటి ఎప్పటి నుంచో తెలియదు కానీ, ఈ హృదయంలో ఆశ అనే అజ్ఞానపు చీకటి పూర్తిగా కమ్ముకుని ఉంది. కామం, క్రోధం, లోభం అనే గుడ్లగూబలు ఆ చీకటిలోనే గూళ్లు కట్టుకుని కాపురం చేస్తున్నాయి. నేను ఏవైనా మంచి గుణాలను అలవర్చుకుందాం అనుకునే లోపే, ఎక్కడి నుంచో ఈ తృష్ణ లేదా తీరని కోరిక వచ్చి పడుతోంది.
సద్గుణాలను పాడుచేసే ఎలుక ఒక ఎలుక ఇంట్లోకి దూరి కొత్త బట్టలను కొరికి ఎలా పాడుచేస్తుందో, ఈ ఆశ కూడా నా మంచి ప్రయత్నాలను, సత్ప్రవర్తనను అలాగే నాశనం చేస్తోంది. ఇక వివేకం పొందేది ఎప్పుడు? ఆత్మ దర్శనం చేసుకునేది ఎప్పుడు? వలలో చిక్కుకుని గిలగిల కొట్టుకునే పిట్టలాగా, ఈ ఆశ అనే పాశంలో నేను పీకల దాకా కూరుకుపోయాను. ఎన్నో కోరికల వల్ల కాలిపోతున్న నాకు, అమృతంలో స్నానం చేసినా ఉపశమనం కలుగుతుందా అన్నది అనుమానమే.
వివేకాన్ని కమ్మేసే మాయ బురదలో ఉన్న తడిని సూర్య కిరణాలు ఎలాగైతే పీల్చేస్తాయో, అలాగే నా మనసులో ఉన్న కొద్దిపాటి జాలి, దయ అనే వాటిని ఈ ఆశ లాగేస్తోంది. ఆ పరిస్థితిని నేను నిస్సహాయంగా చూస్తూ ఉండిపోయాను. కళ్లు పెట్టుకుని కూడా ఈ తృష్ణ నన్ను గుడ్డివాడిని చేస్తోంది. ఎంతటి శాంత స్వభావం ఉన్నవాడినైనా సరే, ఈ ఆశ కలవరపెడుతుంది. ఎక్కడున్నా సరే డబ్బు, బంగారం, స్త్రీలను చూడగానే ఈ కోరిక ఎక్కడి నుంచో వచ్చి వాలిపోతుంది.
ఆశ ముందు మహాపండితులు కూడా దాసోహమే ఆశతో నిండిన మనసు అసలు ఏదీ ఆలోచించదు. మనం అడిగేది మంచిదా చెడ్డదా, అది సాధ్యమా కాదా అని కూడా చూసుకోదు. అడుక్కునేవాడిలా అందరి ముందు చేయి చాచేలా చేస్తుంది. ముక్కుతాడు కట్టిన దున్నపోతును లాగినట్లు, ఈ ఆశ మనల్ని అన్ని దిక్కులా తిప్పుతోంది. బంధువులు, భార్యాపిల్లలు అనే వల విసిరి మభ్యపెడుతోంది. సుఖంగా ఇంట్లో పడుకునేవాడిని కూడా ప్రశాంతత లేకుండా చేసి అడవుల పాలు చేస్తోంది. ఉన్న వివేకాన్ని కాస్తా దిగమింగేస్తోంది. ఆ భగవంతుడు కూడా ఈ జీవులందరినీ తృష్ణ అనే తాడుతో సంసారం అనే స్తంభానికి కట్టేశాడు.
మేరు పర్వతం లాంటి ధీరుడైనా, గొప్ప పండితుడైనా, మంచివాడైనా సరే ఆశ ముందు ఒక్క క్షణంలో ఓడిపోవాల్సిందే అని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
తృష్ణను జయించే ఒకే ఒక్క మార్గం ఓ విశ్వామిత్ర మహర్షీ, వయసు పైబడిన నర్తకికి ఆనందం లేకపోయినా డాన్స్ చేయడం ఎలా మానలేదో, ఈ ఆశకు కూడా ఎంత పొందినా తృప్తి అనేది ఉండదు. సంసారంలో ఉండే అన్ని దోషాల్లోకి ఇదే అత్యంత నీచమైనది. ఇది ఉన్నంత కాలం మనిషికి కష్టాలు తప్పవు.
మనిషికి దుఃఖం పోవాలంటే ఒకే ఒక్క మార్గం ఉంది. అదే బాహ్య వస్తువుల మీద కోరికలు వదిలేయడం. మనసును లాగేసే ఆశ, వ్యామోహం, రోగబాధ లాంటివి ఎంతటి గొప్ప వ్యక్తినైనా లొంగదీసుకుంటాయి. ఏ ఆయుధం కానీ, కత్తి దెబ్బ కానీ, కనీసం నిప్పు కూడా ఈ ఆశ పెట్టినంత బాధను పెట్టలేవు. ఎందుకంటే ఇది బయట ఎక్కడో ఉండదు, మనసులోనే ఉండి దహించివేస్తుంది.
వివేకం అనే కత్తితో ఆశను నరికేయాలి అయినా సరే, కొందరు మహానుభావులు వివేకం అనే కత్తితో ఈ ఆశను సమూలంగా నరికేస్తున్నారు. అజ్ఞానంతో చేసే పనుల నుంచి బయటపడి శాంతిని పొందుతున్నారు. ఈ ప్రపంచం అంతా ఏ ఆశ చుట్టూ తిరుగుతోందో, ఆ తృష్ణను నేను నా విజ్ఞానంతో, వివేకంతో జయించాలని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నాను. ఈ డబ్బు, అధికారం, బంధాలు ఆశను ఇంకా పెంచుతాయి తప్ప తగ్గించవు. అందుకే ఇవేవీ నాకు వద్దు. నాలో ఉన్న కోరికలన్నీ నశిస్తే నా మనసుకు అదే అతిపెద్ద చికిత్స.
ఆశ అనేది బయట నుంచి వచ్చే శత్రువు కాదు, అది మన మనసులోనే ఉండి మనల్ని కాల్చేసే ఒక నిప్పు లాంటిది. ఎంత సంపాదించినా, ఎన్ని అనుభవించినా దానికి తృప్తి ఉండదు. బాహ్యమైన వస్తువుల మీద వ్యామోహం తగ్గించుకుని, అంతర్గత వివేకాన్ని మేల్కొల్పినప్పుడు మాత్రమే మనిషికి శాశ్వతమైన ప్రశాంతత దొరుకుతుంది.
మనిషి మనసును కమ్మేసే ఆశ అనే చీకటి గురించి శ్రీరాముడు విశ్వామిత్రునికి వివరించాడు. ఆశ మన వివేకాన్ని, ప్రశాంతతను ఎలా నాశనం చేస్తుందో, మంచి ఆలోచనలను ఎలా పాడుచేస్తుందో స్పష్టంగా చెప్పాడు. సంపదలు, బంధాలు ఈ తృష్ణను మరింత పెంచుతాయి. ప్రాపంచిక విషయాలపై వాంఛలను వదులుకుని, వివేకం అనే ఆయుధంతో ఆశను ఛేదిస్తేనే మనిషికి నిజమైన విముక్తి, ఆత్మశాంతి కలుగుతాయని రాముడు ఈ ఘట్టంలో స్పష్టం చేశాడు.
ప్రధాన సందేశం తృష్ణను విడిచిపెడితేనే ఆత్మశాంతి సిద్ధిస్తుంది
తాత్విక బోధ ఆశ అనేది అజ్ఞానానికి మూలం వివేకంతో మాత్రమే దానిని జయించగలం
ముఖ్యమైన సూక్తి వివేకం అనే కత్తితోనే ఆశను నరికివేయాలి
ఆచరణాత్మక ఆలోచన మన నిత్య జీవితంలో మనల్ని నడిపిస్తున్నది అవసరమా లేక ఆశా అని విశ్లేషించుకోవాలి
తర్వాతి అధ్యాయానికి అనుసంధానం ఆశను వదిలేసిన తర్వాత మనసు సాధించే స్థిరత్వం గురించి మున్ముందు తెలుసుకుంటాం
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
ఆశను అజ్ఞానపు చీకటి అని ఎందుకు అన్నారు
ఆశ మనసులో ఉన్నప్పుడు మనిషికి ఏది మంచి ఏది చెడు అనే వివేకం నశించిపోతుంది కాబట్టి దానిని అజ్ఞానపు చీకటి అని పోల్చారు
తృష్ణ మనిషిని ఎలా పాడు చేస్తుంది
ఒక ఇంట్లోకి ఎలుక వచ్చి కొత్త బట్టలను ఎలా కొరికేస్తుందో తృష్ణ కూడా మనిషిలో ఉన్న సద్గుణాలను అలాగే నాశనం చేస్తుంది
ఎంత గొప్పవారైనా ఆశ ముందు ఎందుకు ఓడిపోతారు
ఆశకు పరిమితి ఉండదు అది మనసును మభ్యపెట్టి ఎంతటి జ్ఞానినైనా క్షణంలో తన వశం చేసుకునేంత మాయాజాలం దాని సొంతం
దుఃఖం నశించాలంటే రాముడు చెప్పిన ఉపాయం ఏమిటి
ప్రాపంచిక విషయాలపై చింతన లేదా వ్యామోహం వదిలిపెట్టడమే దుఃఖాన్ని దూరం చేయడానికి ఉన్న ఏకైక ఉపాయం అని రాముడు చెప్పాడు
ఆశను ఎలా జయించాలి
ఆశను కేవలం వివేకం అనబడే కత్తితో మాత్రమే ఛేదించగలం అప్పుడే మనిషికి నిజమైన శాంతి కలుగుతుంది
ఆశ అనే మాయలో పడిపోవడం మనిషి సహజ గుణం కావచ్చు కానీ వివేకంతో దాన్ని జయించడం మనిషి సాధించాల్సిన అత్యున్నత లక్ష్యం. బాహ్య ప్రపంచం ఇచ్చే సుఖాల కంటే అంతరంగంలో ఉండే ప్రశాంతతే గొప్పదన్న శ్రీరాముని మాటలు ప్రతి తరానికి ఆచరణీయం. ఈ వివేకాన్ని అలవర్చుకుని ప్రశాంతమైన జీవితం వైపు అడుగులేద్దాం.
