మహర్షి వాల్మీకి ఆశ్రమంలో అరిష్టనేమి కథ : యోగవాశిస్టం- వైరాగ్య ప్రకరణం – 2

స్వర్గ భోగాలను సైతం తృణీకరించిన అరిష్టనేమి చక్రవర్తి ఆత్మజ్ఞానం కోసం వాల్మీకి మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. సంసార సాగరాన్ని శ్రీరాముడు ఏ విచారణ ద్వారా దాటాడో తెలుపమని మహర్షిని ప్రార్థించాడు. ముముక్షువులైన జనులందరి కష్టాలను తొలిగించడానికి సాక్షాత్తూ బ్రహ్మదేవుడు ఇచ్చిన ఆజ్ఞను వివరిస్తూ వాల్మీకి మహర్షి యోగవాశిష్ట మహా గ్రంథ ఉపదేశాన్ని ప్రారంభించిన అద్భుత ఘట్టం ఇది.

పరిచయం

ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలో సరైన గురువు దొరకడం సాధకుడి పూర్వజన్మ సుకృతం. స్వర్గంలోని అశాశ్వతమైన భోగాలను కాదని శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని కోరుకున్న అరిష్టనేమి చక్రవర్తి ప్రయాణం సరిగ్గా అలాంటి ఒక సద్గురువు పాదాల చెంతకు చేర్చింది. ఆ గురువే రామాయణ మహాకావ్యాన్ని లోకానికి అందించిన వాల్మీకి మహర్షి. ఆ మహర్షి ఆశ్రమ ప్రవేశం నుంచి శ్రీరాముడి ఆత్మజ్ఞాన ప్రయాణాన్ని అరిష్టనేమి అడగడం వరకు సాగిన ఘట్టం సాధకులకు ఒక గొప్ప మార్గదర్శనం.

వాల్మీకి మహర్షి ఆశ్రమ ప్రవేశం

దేవదూత మార్గదర్శకత్వంలో అరిష్టనేమి రాజు వాల్మీకి ఆశ్రమంలో అడుగుపెట్టాడు. ఆ ప్రదేశమంతా ఎంతో పవిత్రంగా ప్రశాంతంగా మరియు ఆనందమయంగా ఉంది. అక్కడ మునికుమారులు మధురంగా సామగానం చేస్తున్నారు. మరికొందరు ఆనందంగా రామావతార కథను చెప్పుకుంటున్నారు. చల్లగా వీచే పిల్లగాలులు సైతం జీవులకు భక్తి జ్ఞాన వైరాగ్యాలను గుర్తుచేస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తున్నాయి. అక్కడున్న విశాలమైన వృక్షాలు సైతం మధురమైన శబ్దాలను వినిపిస్తున్నాయి.

ఒక ఎత్తైన ప్రదేశంలో మహర్షి వాల్మీకి ఆసీనులై ఉన్నారు. ఆయన ముఖంలో బ్రహ్మానందం మూర్తీభవించి ఉంది. రాజు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో ఆయనను సమీపించి సాష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు. మహర్షి ఎంతో ప్రేమగా ఆ రాజును పలకరించి కూర్చోబెట్టారు.

అరిష్టనేమి చక్రవర్తి ప్రార్థన

అరిష్టనేమి మహర్షి ముందు తలవంచి ఎంతో వినయంగా ఇలా ప్రార్థించాడు.

“హే వాల్మీకి మహర్షీ నేను సంసార బద్ధుడనై అనేక దుఃఖాలను అనుభవిస్తున్నాను. ఈరోజు ఈ దేవదూత దయవల్ల మీ దర్శన భాగ్యం లభించింది. ఇది నాకెంతో సుదినం. తండ్రీ మీరు రామాయణం రచించి ఈ లోకానికి గొప్ప ఉపకారం చేశారు. కానీ నాకో చిన్న సందేహం ఉంది. ఏ విచారణ చేయడం ద్వారా రాముడు మొదలైనవారు అత్యంత కఠినమైన ఈ సంసార సాగరాన్ని చాలా సునాయాసంగా దాటగలిగారు. దయచేసి ఆ విషయాన్ని నాకు తెలిపి మీ ప్రవచనం ద్వారా నన్ను పవిత్రుణ్ణి చేయండి” అని వేడుకున్నాడు.

వాల్మీకి మహర్షి సంకల్పం

రాజు అడిగిన ఆ లోతైన ప్రశ్న విని వాల్మీకి మహర్షి ఒక్క క్షణం పాటు మౌనం వహించారు. తనను ఆశ్రయించి వచ్చిన ఈ శిష్యుని అర్హతను ఆయన సంపూర్ణంగా గ్రహించారు. “ఇతడు నిత్యానత్యాలను స్పష్టంగా పరిశీలించగలిగే గొప్ప వివేక దృష్టి ఉన్నవాడు. కనుక ఉత్తర రామాయణం అయిన ఈ యోగవాశిష్ఠం వినడానికి ఇతడు పూర్తి అర్హుడు” అని మహర్షి భావించారు. లోకకళ్యాణం కోరుకునే జనుల పట్ల ఉన్న అవ్యాజమైన ప్రేమతో సంసారాన్ని నశింపజేసే ఈ ‘వాసిష్ఠ రామాయణం’ ఇతనికి బోధిస్తాను అని ఆయన మనస్సులో గట్టిగా సంకల్పించుకున్నారు. ఒక్కసారి పరమాత్మను ధ్యానం చేసి తన ఉపదేశాన్ని ఇలా ప్రారంభించారు.

ఉపదేశ ప్రారంభం

మొట్టమొదటగా సర్వాంతర్యామి అయిన పరమాత్మకు నమస్కరిస్తూ వాల్మీకి మహర్షి తన బోధను మొదలుపెట్టారు. స్వర్గంలోనూ భూలోకంలోనూ పాతాళంలోనూ అంతటా వ్యాపించి ఉండి స్వయంప్రకాశంగా వెలుగొందుతున్న ఆ పరబ్రహ్మానికి ఆయన నమస్కరించారు.

“ఓ రాజా జీవుని అఖండ తత్వాన్ని ప్రతిపాదిస్తున్న ఈ ‘మహారామాయణం’ నీకు చెబుతున్నాను. దీనిని ఎంతో శ్రద్ధగా మరియు ప్రయత్నపూర్వకంగా విని అర్థం చేసుకుంటే నువ్వు ఇక్కడే ఇప్పుడే జీవన్ముక్త స్థితిని పొందగలవు” అని మహర్షి అభయమిచ్చారు.

ఈ దేహమే నేను అని భ్రమపడే దేహాత్మ బుద్ధి ఉన్న అజ్ఞానులకు ఈ ఆత్మ విచారణ వినడానికి అర్హత లేదు. అశాశ్వతమైన ఈ ‘దృశ్య ప్రపంచం’ ఎవరినైతే బంధిస్తుందో వారు ఆ బంధాల నుండి ముక్తి పొందాలంటే ఆత్మజ్ఞానం కావాలి అన్న తీవ్రమైన ఆకాంక్ష ఉండాలి. అటువంటి అర్హత ఉన్నవారే ఈ బోధ వినడానికి తగినవారు అని మహర్షి స్పష్టం చేశారు.

మొదట ఏడు కాండలతో కూడిన పూర్వ రామాయణం చదవడం ద్వారా సాధకుడు ప్రవృత్తి మార్గంలో చిత్తశుద్ధిని పొందుతాడు. అలా శుద్ధి చెందిన మనస్సుతో ధ్యానం చేయడానికి ఆరు ప్రకరణాలతో కూడిన ఈ ‘అఖండ రామాయణం’ ఉపయోగపడుతుంది. నివృత్తి మార్గంలో పయనించే సాధకులకు ఇది తప్పక మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

శ్రీరాముడు భూమిపై ఎందుకు పుట్టాడు రామవతారం వెనుక ఉన్న అసలు కథ – : యోగవాశిస్టం – వైరాగ్య ప్రకరణం -3

బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞ మరియు భరద్వాజుని అభ్యర్థన

ఈ మహాజ్ఞానం లోకానికి ఎలా వచ్చిందో వాల్మీకి మహర్షి ఇలా వివరించారు.

గతంలో దివ్యదృష్టితో శ్రీరాముని కథను దర్శించి 24 వేల శ్లోకాలతో రామాయణాన్ని తాను రచించినట్లు వాల్మీకి తెలిపారు. ఆ కథను మహా మేధావి ఏకసంథాగ్రాహి మరియు అత్యంత వినయశీలి అయిన తన ప్రియ శిష్యుడు ‘భరద్వాజుడు’ కి వినిపించారు. ఒకసారి ఆ శిష్యుడు మేరు పర్వతంపై ఉన్న బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి ఆ రామకథను వినిపించాడు.

కథను విన్న బ్రహ్మదేవుడు ఎంతో ఆనందించి “కుమారా చాలా బాగుంది. ఈ రామకథ లోకానికి గొప్ప మేలు చేస్తుంది. నాకు ఈ కథ వినిపించినందుకు ఏదైనా వరం కోరుకో” అని అడిగాడు. అప్పుడు భరద్వాజుడు తన కోసం కాకుండా లోకం కోసం ఒక అద్భుతమైన వరాన్ని కోరుకున్నాడు. “తండ్రీ ఈ జనుల దుఃఖాలకు అంతులేకుండా పోతోంది. దేనివల్ల జనులు ఈ జనన మరణ దుఃఖాల నుండి విముక్తులవుతారో ఆ రహస్యాన్ని గురించి నాకు దయచేసి చెప్పండి” అని ప్రార్థించాడు.

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు భరద్వాజుని నేరుగా వాల్మీకి మహర్షి వద్దకు తీసుకువచ్చి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు. “నాయనా వాల్మీకీ నువ్వు రాయడం మొదలుపెట్టిన అఖండ రామాయణాన్ని ఏమాత్రం శ్రమ అనుకోకుండా పూర్తిచేయి. ఏడు కాండలను మధురంగా రాశావు. కానీ రాముడు ఏ విచారణ చేయడం వల్ల వశిష్ఠ మహర్షి బోధలను గ్రహించి ఆత్మస్వరూపుడు అయ్యాడో ఆ అత్యున్నత విషయాన్ని నీ ప్రియ శిష్యుడైన భరద్వాజునికి బోధించు. ఆ విచారణ సహాయంతో జీవులు ఈ కఠినమైన సంసార సాగరాన్ని చాలా తేలికగా దాటివేస్తారు” అని చెప్పి బ్రహ్మదేవుడు అంతర్ధానమయ్యాడు.

ఆనాడు బ్రహ్మదేవుడు ఆజ్ఞాపించిన ఆ పరమ సత్యాన్నే ఇప్పుడు నీ మీద ఉన్న వాత్సల్యంతో నీకు ఉపదేశించబోతున్నాను అని వాల్మీకి అరిష్టనేమికి చెప్పారు. ఉత్కృష్టమైన ఈ ‘ఆత్మజ్ఞానం’ పొందినవాడు శోకం దైన్యం మరియు దేహాభిమానాలను శాశ్వతంగా వదిలేస్తాడు. అతడు నిత్యస్వరూపుడై వెలుగొందుతాడు అని వాల్మీకి మహర్షి తన బోధకు నాంది పలికారు.

తొలి ఏకాదశి మరియు గురు పూర్ణిమ: ఆషాఢ మాసంలో ఆధ్యాత్మిక పర్వదినాలు

వస్తుతత్వం – దృశ్య జగత్తు యొక్క అసలు రూపం

ఆకాశం నిజానికి శూన్యం. కానీ మన కళ్ళకు అది నీలవర్ణంగా కనిపిస్తుంది. ఇది ఒక భ్రమ మాత్రమేనని తెలిసిన తర్వాత, ఆ రంగు గురించి ఆందోళన చెందడం ఎలాగైతే అనవసరమో, ఈ జగత్తు కూడా అటువంటి కల్పితమే అని యోగ వాశిష్టం చెబుతోంది. మనకు కనిపించే ఈ దృశ్య ప్రపంచం, మనస్సు యొక్క కల్పన మాత్రమే. వాస్తవానికి ఈ జగత్తు యొక్క నిజస్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడే, సంసారంలోని వికారాలు, భయాలు అన్నీ తొలగిపోతాయి.

జగత్తు – మనస్సు యొక్క కల్పన

మనస్సు, జీవుడు, ఈ జగత్తు – ఇవన్నీ పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి. ఒక అనుభవం మనసులో ఉదయించనంత వరకు, ఆ ప్రపంచం మనకు ఉనికిలో లేదు. అంటే, ఈ ప్రపంచం మనసులోనే పుడుతోంది, మనసులోనే నశిస్తోంది. ఒక వస్తువును చూసినప్పుడు ఒకరికి అది సుఖంగా, మరొకరికి దుఃఖంగా ఎందుకు అనిపిస్తుంది? ఎందుకంటే దృశ్యం ఒకటే అయినా, దాన్ని చూసే మనస్సు యొక్క స్థితి వేరు. కాబట్టి, దృశ్యాన్ని చూసే మనసును మార్చుకుంటే, ప్రపంచం యొక్క స్వభావమే మారిపోతుంది. ఏ కాలంలోనూ ఏ పరిస్థితిలోనూ ఈ జగత్తు శాశ్వతం కాదు. దీన్ని తెలుసుకోవడమే జ్ఞానం.

ఆత్మ విచారణ – మోక్షానికి ఏకైక మార్గం

భ్రాంతి వల్ల ఏర్పడిన ఈ జగత్తుకు, నిజమైన ఆత్మకంటే వేరే ఉనికి లేదు. “నేను ఈ దేహాన్ని” అనే భ్రమను వదిలి, “నేను ఆత్మను” అని తెలుసుకోవడమే ముక్తి. శాస్త్ర వాసనలు, లోక వాసనలు పక్కనపెట్టి, కేవలం ఆత్మజ్ఞానం కోసమే ప్రయత్నించాలి. ఏ ప్రయత్నం చేసినా, అది ఆత్మజ్ఞానానికి అనుకూలంగా ఉండాలి.

నిష్కామ కర్మలు, ధ్యానం, శ్రవణం, మననం చేయడం ద్వారా మనస్సును నిర్మలం చేసుకోవాలి. చిత్తం నిర్మలమైనప్పుడు, వాసనలు వాటంతటవే తొలగిపోతాయి. అప్పుడు ఆత్మ తన స్వస్వరూపంలో ప్రకాశిస్తుంది.

వాసనల రకాలు – మనిషిని బంధించే గొలుసులు

వాసనలు ప్రధానంగా రెండు రకాలు:

1. శుద్ధ వాసనలు: జ్ఞానోదయానికి దారితీసేవి.
2. మలిన వాసనలు: అజ్ఞానంలో ఉంచేవి.

ముఖ్యంగా దేహం పట్ల మమకారం (అహంకారం), సంసారికమైన మోహం మనిషిని బంధిస్తాయి. వీటిని దాటడమే సాధకుడి ముందున్న పెద్ద లక్ష్యం. అహంకారం, దేహంపై మోహం అనే వాసనలు మనిషిని దుఃఖంలోకి నెడతాయి. వీటిని జయించడం ద్వారానే జీవుడు ముక్తిని పొందుతాడు.

ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థం

కర్మల ద్వారా సాధకుడు చిత్తశుద్ధిని మాత్రమే పొందగలడు. ఆ శుద్ధి చెందిన మనస్సుతో ఆత్మ విచారణ చేసినప్పుడు మాత్రమే అసలైన బ్రహ్మజ్ఞానం సిద్ధిస్తుంది. దేహాత్మ బుద్ధి (నేను ఈ శరీరానికే పరిమితం అన్న భావన) ఉన్నంతకాలం దృశ్య ప్రపంచం మనిషిని బంధిస్తూనే ఉంటుంది. సాక్షాత్తూ బ్రహ్మదేవుడు సూచించిన ఈ ఆత్మ విచారణ జీవులు సంసార దుఃఖం నుండి విముక్తి పొందడానికి ఏకైక మార్గం. భరద్వాజుడు తన స్వార్థం కోసం కాకుండా లోక కళ్యాణం కోసం వరం అడగడం ద్వారా ఒక నిజమైన సాధకుడికి ఉండాల్సిన కరుణను ప్రదర్శించాడు.అరిష్టనేమి కథ – ముగింపు మరియు కొత్త ప్రయాణం

వాల్మీకి ఆశ్రమంలో అరిష్టనేమి చక్రవర్తికి, వాల్మీకి మహర్షి ఆత్మజ్ఞానాన్ని బోధించడం మొదలుపెట్టారు. గతంలో శ్రీరాముడు ఏ విచారణ ద్వారా సంసార సాగరాన్ని దాటాడో, అదే మార్గాన్ని ఇప్పుడు అరిష్టనేమికి చూపిస్తున్నారు. బ్రహ్మదేవుని ఆజ్ఞ మేరకు, సమస్త జీవుల దుఃఖ నివారణ కోసం ఈ జ్ఞానాన్ని లోకానికి అందించడం వాల్మీకి మహర్షి యొక్క లక్ష్యం.ఈ జగత్తు మిథ్య అని, దృశ్యమంతా ఆత్మస్వరూపమే అని తెలుసుకోవడం జ్ఞానం. మనస్సు యొక్క వాసనలను తొలగించుకోవడం ద్వారా చిత్తశుద్ధిని పొంది, ఆత్మజ్ఞానాన్ని సాధించడమే యోగ వాశిష్టం యొక్క అంతిమ సందేశం. మనం చేసే ప్రతి కర్మ, ఆలోచన ఆత్మజ్ఞానానికి దారితీసేలా ఉండాలి.

అధ్యాయ సారాంశం

స్వర్గ సుఖాలను వదులుకుని ఆత్మజ్ఞానం కోసం వచ్చిన అరిష్టనేమి చక్రవర్తి వాల్మీకి మహర్షిని ఆశ్రయించాడు. రాముడు సంసారాన్ని ఎలా దాటాడో తెలుపమని కోరాడు. అరిష్టనేమి అర్హతను గుర్తించిన వాల్మీకి అతనికి యోగవాశిష్ట ఉపదేశం ప్రారంభించాడు. గతంలో బ్రహ్మదేవుడు జనుల దుఃఖ నివారణ కోసం ఈ జ్ఞానాన్ని భరద్వాజునికి బోధించమని తనను ఎలా ఆజ్ఞాపించాడో వాల్మీకి మహర్షి వివరించారు.ఈ భాగంలో వస్తుతత్వం అంటే ఏమిటో, జగత్తు మనస్సు యొక్క కల్పన అని యోగ వాశిష్టం వివరించింది. అరిష్టనేమి చక్రవర్తి ప్రయాణం ద్వారా, దేహాభిమానాన్ని వదిలి ఆత్మ విచారణ చేయడం ద్వారానే మోక్షం లభిస్తుందని వాల్మీకి మహర్షి బోధించారు.

పవిత్ర గ్రంథ విశేషాలు

• ప్రధాన సందేశం దేహాభిమానాన్ని వదిలిపెట్టి ఆత్మ విచారణ చేయడం ద్వారానే సంసార బంధాల నుండి శాశ్వత విముక్తి లభిస్తుంది.
• ముఖ్య తాత్విక బోధ దృశ్య ప్రపంచం అశాశ్వతమైనది. నిత్యానత్య వివేకంతో శ్రద్ధగా అఖండ తత్వాన్ని వినడం ద్వారా ఇక్కడే ఇప్పుడే జీవన్ముక్తి సాధ్యం.
• గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్య వాక్యాలు “ఏ విచారణచే రాముడు దుస్తరమైన ఈ సంసార సాగరాన్ని అవలీలగా దాటగలిగాడో ఆ విషయం చెప్పండి.”
• ఆచరణాత్మక చింతన స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా భరద్వాజుని వలె సమస్త జనుల దుఃఖ నివారణ కోసం ప్రార్థించడం అత్యున్నతమైన ఆత్మిక సాధన.
• తరువాతి అధ్యాయానికి అనుసంధానం వాల్మీకి మహర్షి నాంది పలికిన ఈ అద్భుతమైన మహాజ్ఞానం తర్వాత శ్రీరాముడి కథలోకి ఎలా ప్రవేశిస్తుంది వశిష్ఠ మహర్షి రాముడికి ఎలా బోధించడం ప్రారంభించారు అనే అద్భుతమైన కథనం తదుపరి ఘట్టంలో సాగుతుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు FAQ

1 అరిష్టనేమి వాల్మీకి మహర్షిని ఏమని ప్రార్థించాడు శ్రీరాముడు మొదలైన మహనీయులు ఏ ఆత్మ విచారణ చేయడం ద్వారా ఈ దుస్తరమైన సంసార సాగరాన్ని అవలీలగా దాటగలిగారో ఆ రహస్యాన్ని తనకు ఉపదేశించి పవిత్రుణ్ణి చేయమని అరిష్టనేమి ప్రార్థించాడు.

2 వాల్మీకి మహర్షి అరిష్టనేమిని ఎందుకు అర్హుడిగా భావించారు అరిష్టనేమి నిత్యానత్యాలను గ్రహించగలిగే వివేక దృష్టి ఉన్నవాడని అశాశ్వతమైన దృశ్య ప్రపంచం నుండి ముక్తిని కోరుకుంటున్న మోక్షాభిలాషి అని గుర్తించి వాల్మీకి అతడిని అర్హుడిగా భావించారు.

3 పూర్వ రామాయణానికి మరియు ఈ అఖండ రామాయణానికి ఉన్న వ్యత్యాసం ఏమిటి పూర్వ రామాయణం (ఏడు కాండలు) చదవడం వల్ల ప్రవృత్తి మార్గంలో చిత్తశుద్ధి కలుగుతుంది. యోగవాశిష్ఠం అనే ఈ అఖండ రామాయణం చదవడం ద్వారా నివృత్తి మార్గంలో నేరుగా ఆత్మజ్ఞానం మోక్షం సిద్ధిస్తాయి.

4 భరద్వాజుడు బ్రహ్మదేవుని ఏ వరం కోరుకున్నాడు తమ జీవితాంతం అనేక దుఃఖాలు అనుభవిస్తున్న సమస్త జనులు ఏ జ్ఞానం వల్ల ఆ దుఃఖాల నుండి శాశ్వతంగా విముక్తులు అవుతారో ఆ రహస్యాన్ని తెలపమని భరద్వాజుడు లోక కళ్యాణం కోసం బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థించాడు.

5 బ్రహ్మదేవుడు వాల్మీకి మహర్షిని ఏమని ఆజ్ఞాపించాడు శ్రీరాముడు ఏ ఆత్మ విచారణ ద్వారా పరిపూర్ణ ఆత్మస్వరూపుడయ్యాడో ఆ అత్యున్నతమైన జ్ఞానాన్ని భరద్వాజునికి బోధించి అఖండ రామాయణాన్ని పూర్తిచేయమని తద్వారా లోకంలోని జీవులు సంసారాన్ని సులభంగా దాటేలా చేయమని బ్రహ్మదేవుడు ఆజ్ఞాపించాడు.

6. ఈ జగత్తు నిజమా లేక భ్రమ?

జగత్తు మనస్సు యొక్క కల్పితం, వాస్తవానికి ఇది మిథ్య. ఆత్మజ్ఞానం కలిగినప్పుడు ఇది కేవలం భ్రమ అని అర్థమవుతుంది.

7. వాసనలను ఎలా జయించాలి?

నిష్కామ కర్మలు, ధ్యానం, శ్రవణం మరియు మననం చేయడం ద్వారా చిత్తాన్ని నిర్మలం చేసుకుంటే వాసనలు వాటంతటవే తొలగిపోతాయి.

8. అరిష్టనేమి చక్రవర్తికి వాల్మీకి మహర్షి ఏమి బోధించారు?

శ్రీరాముడు సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి ఉపయోగించిన ఆత్మ విచారణ మార్గాన్ని వాల్మీకి మహర్షి అరిష్టనేమికి బోధించారు.

ముగింపు

భౌతిక సుఖాల పట్ల విరక్తి మరియు ఆత్మజ్ఞానం పట్ల తీవ్రమైన తృష్ణ ఉన్నవారికి మాత్రమే ఈ యోగవాశిష్ట మహా గ్రంథం అర్థమవుతుందని వాల్మీకి మహర్షి తన బోధ ప్రారంభంలోనే స్పష్టం చేశారు. సాక్షాత్తూ సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుని సంకల్పం వల్ల ఈ లోకానికి అందిన ఈ మహాజ్ఞాన ప్రవాహం అరిష్టనేమి చక్రవర్తి ద్వారా ఇప్పుడు మనందరికీ అందుబాటులోకి రావడం ఒక గొప్ప అదృష్టం.