యోగ వాసిష్ఠంలోని ఈ అధ్యాయంలో శ్రీరాముడు స్వయంగా విశ్వామిత్రునితో ‘అనంత కాల స్వరూపం’ యొక్క భయంకరమైన శక్తిని వివరించాడు. మనుషులు తుచ్ఛమైన రాగద్వేషాలతో కాలాన్ని వృథా చేస్తుంటే, ఆ కాల పురుషుడు బ్రహ్మాండాలను సైతం ఎలా అవలీలగా మింగేస్తున్నాడో శ్రీరాముడు తన ఆవేదనను ప్రత్యక్షంగా తెలియజేశాడు.
సమస్త సృష్టిని క్షణాల్లో శాసించే ‘కాలం’ ముందు మనిషి ఎంతటి అల్పుడో యోగ వాసిష్ఠంలోని ఈ ఘట్టం కళ్లకు కడుతుంది. ఈ అధ్యాయంలో శ్రీరాముడు కాలం యొక్క విలాసాన్ని, దానికి ఎదురులేని పరాక్రమాన్ని విశ్వామిత్ర మహర్షికి తన స్వగతంగా, అత్యంత గంభీరంగా నేరుగా వివరిస్తున్నాడు.
మానవుని అల్పత్వం – రాగద్వేషాలు ఓ మహాత్మా! విశ్వామిత్రా! దేహాభిమానం వదలని మాబోటి సామాన్యులు ఎంత మూఢంగా ప్రవర్తిస్తున్నారో చూడండి. ‘ఇవి నావి, వారు నా శత్రువులు, వీటిని ఎలాగైనా జయించి నా సొంతం చేసుకుంటాను’ అనే భ్రమల్లో బతుకుతున్నాం. సజ్జనులకు ఇటువంటి అద్దం లాంటి ప్రతిబింబాల పట్ల ఆకర్షణ ఉంటుందా? ఉండదు కదా!. కానీ మేము మాత్రం ‘ఇది దక్కితే మేమెంతో సుఖపడతాం, పక్కవారికి ఆ సుఖం ఎందుకు దక్కాలి’ అనే ఈర్ష్యతో, తుచ్ఛమైన రాగద్వేషాలతో మా అమూల్యమైన కాలాన్ని గడిపేస్తున్నాం. సాలెగూడును ఎలుక కొరికినట్లుగా, ఈ కాలం మమ్మల్ని మోసగిస్తూ కొరికివేస్తోందని గ్రహించలేకపోతున్నాం.
సర్వభక్షకుడైన కాల పురుషుడు మహర్షీ! ఈ సృష్టిలో కాలం చేత మింగబడనిది ఏమైనా ఉన్నదా?. భయంకరమైన సంహార స్వరూపుడైన ఈ కాలుడు, దృశ్య పదార్థాలన్నింటినీ ఒకనాటికి రూపుమాపుతాడు కదా!. ‘ఇతడు గొప్పవాడు, ఇతడు అల్పుడు’ అనే భేదం లేకుండా సర్వాన్ని ఆరగిస్తూ కాలుడు త్రేన్చుతున్నాడు. అతని స్వరూపం ఎవరికీ అంతుచిక్కనిది. క్షణాలు, నిమిషాలు, యుగాలు, కల్పాలే ఆ కాలదేవుని ఉపాధులు. ఎంతటి కఠినులైనా, గర్విష్ఠులైనా చివరకు ఆ కాలుని చేతిలో భస్మం కావలసిందే.
కాలం అనే సృష్టి సంహారకారుడు అనంత లోకాలను మింగినా ఆ కాలుని పొట్ట నిండటం లేదు. చిలుక దానిమ్మ గింజలను పగులగొట్టి మింగినట్లుగా, కాలుడు నానావిధ ప్రాణులను మౌనంగా చప్పరించేస్తున్నాడు. అభిమానంతో బతికే ఈ జీవాత్మల సమూహం అంతా ఒక అరణ్యం అయితే, దానిని పెంచి, పోషించి, చివరకు ధ్వంసం చేసే యజమాని కాలమే. ‘శుభాశుభ కర్మలు’ అనే రెండు దంతాలు ఉన్న ‘కాలము’ అనే ఏనుగు, మా జీవ సమూహాన్ని చిగురుటాకులాగా విచ్ఛిన్నం చేస్తోంది.
కాలుని చమత్కారం – మాయ ఈ కాలదేవుని విషయంలో మరొక చమత్కారం చెబుతాను వినండి. ఇతడు కార్యరూపంలో ప్రతిక్షణం భగ్నమవుతున్నట్లు కనిపిస్తూనే, కారణరూపంలో మాత్రం ఎప్పటికీ భగ్నం కాకుండా నిశ్చలంగా ఉంటున్నాడు. మనస్సు ఒకవైపు అనేక వస్తువులను సంకల్పిస్తూ, మరోవైపు త్యజిస్తున్నట్లుగానే, కాలం కూడా జగత్తులను సృష్టిస్తూ, మ్రింగేస్తోంది. ఈ దేహమే శాశ్వతం అనుకునే అజ్ఞానులను కాలుడు నిరంతరం స్వర్గనరకాల్లో తిప్పుతూ ఆడుకుంటున్నాడు.
కాల రాజు యొక్క విలాసం చిన్న పిల్లాడు బంతులతో ఆడుకున్నట్లు, అతడు సూర్యచంద్రులతో ఆడుకుంటున్నాడు. తృణాన్ని, బూడిదను, కొండను, సముద్రాన్ని కూడా సమానంగా కబళిస్తున్నాడు. అతని చర్యలను ఎవరూ అడ్డగించలేరు. కాలం అనే వృక్షం నుంచి బ్రహ్మాండాలు అనే కాయలు కాస్తుంటే, మేమంతా ఆ కాయల మీద వాలే దోమలం. వేలాది మహాకల్పాలు గడిచిపోతున్నా ఆ కాలుడు సంతోషించడు, బాధపడడు, దేనినీ ఆదరించడు.
పరబ్రహ్మ పుత్రుడు మహర్షీ! విశ్వామిత్రా! ఈ కాలము యొక్క లీలలు అత్యద్భుతం. పరబ్రహ్మం అనే చక్రవర్తికి, మాయ అనే పట్టపురాణికి పుట్టిన కుమారుడే ఈ కాల స్వరూపుడు. ఈ భూమి అంతా అతని చేతిలోని పానపాత్ర. మహా మహా దేవతలే ఇతనికి ఆహారంగా మారుతుంటే, ఇక అల్పమైన ఆయుష్షు ఉన్న మా మానవుల గర్వం ఎంతటిది?. అయినా సరే, ఇవేవీ పట్టించుకోకుండా పక్కవారికంటే మేమే గొప్ప అని సరిచూసుకునే నాలాంటి క్షుద్ర జీవులను ఆ కాలుడు సర్వదా వేటాడుతూనే ఉంటాడు మహాత్మా!.
సమస్త సృష్టిని నడిపించే కాలం ముందు మానవుని అస్తిత్వం ఎంత అల్పమైనదో శ్రీరాముని మాటల ద్వారా మనకు బోధపడుతుంది. కాలం అనేది నిష్పక్షపాతమైనది. ఈ ప్రాపంచిక మాయలో పడి కొట్టుకునే బదులు, ఏ కాలం చేతా నాశనం చేయబడని శాశ్వతమైన ఆత్మ తత్వాన్ని తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం.
యోగ వాసిష్ఠంలోని ఈ ఘట్టంలో శ్రీరాముడు విశ్వాన్ని శాసించే ‘కాలం’ యొక్క అనంతమైన శక్తిని స్వయంగా విశ్వామిత్రునికి వివరించాడు. మనుషులు ఈర్ష్యాద్వేషాలతో, పనికిమాలిన కోరికలతో తమ కాలాన్ని ఎలా వృథా చేసుకుంటున్నారో తన సొంత ఉదాహరణలతో ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు. కాలుడు ఎవరినీ వదిలిపెట్టడని, అనంతమైన బ్రహ్మాండాలను సైతం అలవోకగా మ్రింగేస్తాడని వర్ణించాడు. దేవతలే కాలానికి ఆహారమవుతుంటే మానవుల గర్వం ఎంత అల్పమైనదో తన మాటల్లో స్పష్టం చేశాడు.
ముఖ్య సందేశం – సృష్టిలో దేనినైనా అంతం చేయగల ఏకైక శక్తి కాలం మాత్రమే.
- తాత్విక బోధ – దేహం, బంధాలు, సంపదలు అన్నీ కాలగర్భంలో కలిసిపోయేవే, దేనిపైనా శాశ్వతమైన మోహం కూడదు.
- జ్ఞాపకం ఉంచుకోవలసిన వాక్యం – ‘కాలము’ అనే ఏనుగుకు ‘శుభాశుభ కర్మలు’ అనే రెండు దంతములు ఉన్నాయి.
- ఆచరణాత్మక ప్రతిబింబం – ఇతరులతో పోల్చుకుంటూ గర్వపడటం లేదా ఈర్ష్య పడటం మాని, ఉన్న కాలాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవడం.
- తరువాతి అధ్యాయంతో అనుసంధానం – ఇలా సమస్త లోకాల పట్ల పూర్తి వైరాగ్యాన్ని పొందిన శ్రీరాముడు, ఇక బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని పొందడానికి సిద్ధంగా ఉండటం.
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
యోగ వాసిష్ఠంలో కాలాన్ని రాముడు విశ్వామిత్రునికి ఏ విధంగా వివరించాడు కాలాన్ని రాముడు ఒక భయంకరమైన రుద్రుడిగా, బ్రహ్మాండాలను మ్రింగే సర్వభక్షకుడిగా, శుభాశుభ కర్మలనే దంతాలు ఉన్న ఒక మహా ఏనుగుగా వర్ణించాడు.
సామాన్య మనుషుల గురించి రాముడు ఏమన్నాడు సామాన్యులు “వీరు నా వారు, వారు శత్రువులు” అని రాగద్వేషాలతో, పక్కవారి సుఖాన్ని చూసి ఓర్వలేక తమ అమూల్యమైన కాలాన్ని తుచ్ఛమైన భ్రాంతులతో వృథా చేస్తున్నారని రాముడు ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు.
కాలుని చమత్కారం అని శ్రీరాముడు దేనిని అన్నాడు కాలుడు సూర్యచంద్రులతో బంతుల్లా ఆడుకుంటాడు, తృణాన్ని, కొండను సమానంగా మ్రింగుతాడు. వేలాది కల్పాలు గడిచినా అతడు సంతోషం కానీ, బాధ కానీ పొందకుండా పూర్తిగా నిర్లిప్తంగా ఉండటమే అతని చమత్కారం అని రాముడు తెలిపాడు.
రాముడు కాలస్వరూపుడిని ఎవరి పుత్రుడిగా వర్ణించాడు ‘పరబ్రహ్మం’ అనే చక్రవర్తికి, ‘మాయ’ అనే పట్టపురాణికి పుట్టిన కుమారుడే ఈ కాలస్వరూపుడు అని రాముడు విశ్వామిత్రునికి స్వయంగా వివరించాడు.
మనుషులు ఎంతో విలువైన కాలాన్ని తమ అహంకారం కోసం, ఇతరులతో పోలికల కోసం వృథా చేస్తుంటారు. కానీ, ఆ కాలం ముందు మనం గర్వించే ఏ వస్తువూ శాశ్వతం కాదన్నది శ్రీరాముని హెచ్చరిక. ఈ సత్యాన్ని గుర్తించి, భౌతిక భ్రాంతులను వీడి, శాశ్వతమైన శాంతి వైపు పయనించడమే నిజమైన జీవిత సాఫల్యం.
